InfoNu.nl > Hobby en Overige > Hobby > Glas in lood: minicursus

Glas in lood: minicursus

Glas in lood kan een hele leuke bezigheid zijn. Maar je kunt hier niet zo maar mee beginnen. Daar zul je eerst de nodige basiskennis voor moeten hebben. Hieronder worden een aantal tips gegeven voor je eerste glas-in-lood raampje.

Minimaal benodigde materialen

  • glassnijder, al dan niet oliegevuld.
  • snijliniaal, om langs de liniaal het glas te kunnen snijden.
  • breektang, om het glas te breken.
  • loodmes, om de loodprofielen te kunnen snijden.
  • hamertje en loodspijkers.
  • soldeerbout en soldeer (soldeer- vet of olie).
  • lood openstrijker en aandrukker.
  • Rolmaat, om glas en loodprofielen te meten.
  • werktafel of stuk plaat met een opstaande haakse rand van ongeveer 7 a 8 mm. hoog.
  • een haak, om de haaksheid van de lijnen in het werkstuk te controleren.
  • uiteraard glas en loodprofielen.
  • eventueel glas in lood kit en beukenzaagsel.

Tekening of schets

Het is mogelijk een tekening op ware grootte te maken, of om een schets te maken en de afmetingen van de te snijden stukjes glas te berekenen. Het meest gebruikte lood is H-lood van 8 mm. breed en 4,5 mm. hoog. De kern van dit H-lood is 1,2 mm. dik. Voor de berekening mag je uitgaan van een kern van 1,5 mm. dik. In de praktijk zal blijken dat je nooit zo nauwkeurig kunt snijden.

De rand om het paneel wordt veelal ook van hetzelfde H-lood gemaakt, maar je kunt ook kiezen voor U-lood, dat in diverse diktes/afmetingen verkrijgbaar is. Ga je uit van H-lood 8 mm. dan dien je op je tekening een rand van 3,4 mm.+1,2 mm. is ongeveer 5 mm. aan te houden. Daar tegen aan wordt dan het glas getekend. Houd overal rekening met de kern van het lood van 1,2 mm., anders word je glas in lood raampje groter dan de bedoeling is.

Glas uitkiezen en snijden

Als de keuze van het juiste glas en de kleuren bepaald is, kun je gaan snijden. Je kunt op het glas aftekenen hoe groot het moet worden en snijden kan dan langs een snijliniaal of met behulp van een schlieter. Die laatste is op de millimeter nauwkeurig in te stellen en verdient dus de voorkeur boven de snijliniaal. Bij een groot raam met veel dezelfde afmetingen van de stukjes glas werkt de schlieter erg gemakkelijk, omdat je dan elk stuk glas ook even groot zult snijden.

In het lood zetten

Als het glas allemaal gesneden is, kan er begonnen worden, met het in het lood plaatsen van het glas. Als eerste wordt er een loodstrip aan de onderzijde van de plank of tafel geplaatst. Wel eerst aan beide kanten openstrijken met de lood openstrijker. Vastzetten met een loodspijker voorkomt het wegschuiven van de loodstrip. Bij de breedte van het paneel wordt minimaal één à anderhalve cm. opgeteld om de lengte van de loodstrip te bepalen. Ditzelfde geldt voor de loodstrip aan de linkerzijde van de plank of tafel. Aan één zijde van de loodstrip worden de boven- en onderzijde wat platgeslagen, zodat de strip in de onderste loodstrip geplaatst kan worden. Ook deze strip wordt weer vastgezet met een loodspijker om verschuiven te voorkomen. Het eerste vierkante stukje glas kan nu geplaatst worden en kan het beste met de achterkant van de houten steel van de hamer even aangeklopt worden. Nu weet je zeker dat het glas goed in het loodprofiel zit en er wordt niets beschadigd.

Met de rolmaat opmeten hoe lang het stukje lood moet worden wat boven op het stukje glas moet komen. Meestal kun je ervan uitgaan dat 2 á 3 mm minder dan de lengte van het stukje glas prima is. Lood afsnijden en buitenste kanten platslaan. Het stukje lood plaatsen en aandrukken met het loodmes. Nu kan het volgende stukje glas geplaatst worden. Uiteraard weer even aankloppen en tijdelijk op zijn plaats houden met een klein stukje lood en een loodspijker.

Zo bouw je het hele paneel op met stukjes glas en loodprofielen. Als alle glas verwerkt is, worden de laatste twee loodprofielen om het paneel gezet. Eerst de rechterkant, die een cm. te lang wordt afgesneden. Aan één zijde platslaan en in het onderste profiel steken. Een strookje afvalglas kan gebruikt worden om het profiel op zijn plaats te houden. Met twee stukjes lood zet je dit vast. Het bovenste loodprofiel opmeten en ertussen plaatsen(zijkanten platslaan). Ook hier weer een afvalstrookje glas plaatsen om verschuiven tegen te gaan.

Solderen

Het paneel eerst even uitlijnen. Alle loodlijnen dienen netjes evenwijdig van boven naar beneden en van links naar rechts te lopen. Kleine correcties kunnen daar waar dit nodig is, gemaakt worden met behulp van het loodmes. Alle punten waar gesoldeerd dient te worden, worden nu zo goed mogelijk platgeslagen en voorzien van soldeervet of olie, die er voor zorgt dat het soldeer goed gaat vloeien.

Nette soldeerpunten maken gaat niet vanzelf. Zoals overal geldt ook hier, oefening baart kunst! Soldeerverhouding is 60/40 en soldeer kun je het beste bij de glas in lood winkelier in de buurt halen. Als alle punten gesoldeerd zijn, de punten goed afpoetsen met een katoenen doek om vervuiling van het lood te voorkomen. De loodspijkers rondom van het paneel halen en het paneel daarna omdraaien. Nu de andere soldeerpunten voorzichtig platslaan en ook solderen. Na het poetsen de overtollige stukjes lood wegsnijden aan de randen van het paneel en de openstaande randen enigszins platstrijken.

Oogjes solderen

Is het paneel bedoeld als raamhanger, dan kunnen er oogjes aan gesoldeerd worden. Die zijn gemakkelijk zelf te maken met behulp van de koperen kern van een standaard stugge elektriciteitsdraad. Even ronddraaien rond een potlood is meestal al voldoende om een mooi rondje te maken. Laat een paar cm. aan beide uiteinden over, om ze goed vast te kunnen solderen in de hoeken van het loodprofiel. Het stevigste resultaat heb je, als je een stukje draad om de hoek heen naar beneden laat gaan. Een stukje kern van het loodprofiel in de hoeken wegsnijden met het loodmes, zodat de koperdraad binnen het loodprofiel blijft vallen. Wel even de oogjes voor het mooie aanzicht even mee solderen.

Kitten

Voor een kleine raamhanger niet noodzakelijk, maar bij een wat groter paneel maakt het kitten het paneel veel steviger en de ruitjes rammelen niet meer. Er is speciale kit hiervoor in de handel, die met bijvoorbeeld een stevig afwasborsteltje, onder de nog openstaande loodranden geborsteld wordt. Aan één kant is voldoende voor binnenramen. Ramen die aan de buitenlucht geplaatst zijn, tweezijdig kitten. Dan wordt het raam water- en winddicht. Na het kitten eerst alle opstaande randen dichtstrijken en met beukenzaagsel en een doekje, de overtollige kit verwijderen. Daarna de randen en hoeken even met een dun stokje met punt (satehprikker) napoetsen om de laatste restjes kit te verwijderen.

Poetsen en patineren

Na goed poetsen met doeken is in feite je eerste raampje helemaal klaar! Wel wordt er meestal nog gepatineerd, wat inhoudt dat er met een doekje patina over de loodprofielen en soldeerpunten gewreven wordt, om het geheel een authentieke uitstraling te geven. Dit is er in zwart of bronskleur. Bijkomend voordeel is dat de soldeerpunten niet teveel gaan schitteren, als er een lichtbron op schijnt.

Veel oefenen

En als je het idee hebt dat de basistechniek er in zit, kun je nu de minder simpele vormen gaan maken. Ronde vormen en ook combinaties van rond en recht, hoef je dan niet meer uit de weg te gaan. Oefen wel altijd eerst op kleinere panelen, voordat je aan het grotere werk gaat beginnen.

Mocht je er onverhoopt met deze beschrijving nog niet helemaal uitkomen, dan is je glas en lood leverancier vast wel bereid om nog wat nuttige tips of ondersteuning te geven.

Lees verder

© 2009 - 2017 Berrie_van_mier, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Klussen: solderen - zacht solderen & hard solderenKlussen: solderen - zacht solderen & hard solderenSolderen is het verbinden van metalen door middel van een smolten metaal of legering met een lager smeltpunt. Er zijn ve…
Glas in loodramenGlas in loodramenGlas in lood is een bijzonder oud fenomeen. Het gebeurde veel in de middeleeuwen, omdat glazenmakers destijds nog geen r…
Oorzaken, symptomen en behandeling van loodvergiftigingLood is een zwaar metaal dat voornamelijk in industrieën wordt gebruikt. Lood komt voor in batterijen en in verf. Lood b…
Lood: Het elementLood: Het elementLood wordt al 7000 jaar gebruikt. Aanvankelijk een bijproduct want het ging om het zilver dat meestal in het looderts aa…
Metalen: lood kopen en verkopenMetalen: lood kopen en verkopenHet is mogelijk om lood te verkopen aan een metaalhandelaar. Lood werd tot de jaren tachtig veelvuldig gebruikt in wonin…

Reageer op het artikel "Glas in lood: minicursus"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Lianka, 14-07-2015 22:13 #4
Beste Berrie, weet u of er een methode is, om bij een nieuw te maken wybertjes raam, uit te rekenen wat de maat van de aparte ruitjes moet worden?
Alvast bedankt voor uw reactie.
Met vriendelijke groet,
Lianka Reactie infoteur, 15-07-2015
Nee, eerlijk gezegd weet ik het niet.
Als het raam niet te groot is, zou ik het op ware grootte uittekenen.
Succes!

Christina van der Schaaf, 02-07-2015 14:39 #3
Beste meneer/mevrouw. ben blij dat ik dit op internet tegen ben gekomen. ben ook ramen in oude salon deuren aan het restaureren. ik heb alleen nog nooit n oud raam op moeten lappen. maar heb hier op deze site erg nuttige tips gekregen. mijn dank is groot. vriendelijke groeten uit harlingen friesland Reactie infoteur, 03-07-2015
Graag gedaan, blij dat er gebruik van dit artikel gemaakt wordt.
Dan heb ik het in elk gaval niet voor niks geschreven.

Toon van Boxtel, 13-06-2011 22:26 #2
Geachte heer/mevrouw, bedankt voor alle bijzonder aanwijzingen. Ik woon in een ouder huis met het nodige glas in lood, zoals bijvoorbeeld in het trappenhuis. Daarin zitten 15 raampjes van 25 x 38cm die elk voorzien zijn van glas in lood. In de winterdag lijkt het erop of het er dwars doorheen waait. Ik ben nu bezig om al die raampjes er uit te halen. Dat gaat prima, al moet ik bij elk raampje eerst wel één glaslat doorhakken (binnenzijde). De sponning maak ik eerst grondig schoon waarna ik er een ruitje van blank glas in plaats. Daar zet ik het glas in lood raampje aan de binnenzijde weer tegen, glaslatten weer ertegen en klaar is kees. Er zijn her en der wat gekleurde glaasjes stuk (was al lang), maar dank zij uw minicursus ga ik die nu feilloos vervangen. Hartelijk dank dus. Ik had de raampjes eerst in dubbelgals willen zitten, maar dat liep met de kosten de spuigaten uit, vooral ook omdat de ramen niet meer in de sponningen zouden passen en het hele kozijn vervangen zou moeten worden. En ja, het levert nu inderdaad die schittering a.d. buitenzijde op, maar omdat alles boven de drie meter zit, zal het alleen mijzelf opvallen denk ik. Oh ja: voor de ventilatie tussen het glas in lood en het vensterglas heb ik in de kern van het H-profiel boven en onder een paar gaatjes geboord van 2mm. Je ziet er niets van. Reactie infoteur, 13-06-2011
Het klinkt als een prima plan en ik ben blij dat er weer wat glas in lood bewaard blijft voor het nageslacht. Veel succes met de werkzaamheden!

K. de Boer, 13-02-2010 12:10 #1
Geachte heer/ mevrouw,

Kunt u mij aangeven aan welke eisen de soldeerbout moet voldoen. Ik heb 2 rechterhanden en wil graag mijn oude glas in lood ramen in de binnendeuren (1938) restaureren.

Met vriendelijke groet,

K. de Boer Reactie infoteur, 13-02-2010
Hallo Koen,

Leuk dat je reageert op een van mijn artikelen.

De soldeerbout die ik gebruikt heb is een Weller 200 watt met thermostaat. Deze is vanwege de thermostaat uitstekend geschikt voor glas in lood. Heb je er een zonder thermostaat, dan loop je het risico bij te lang verwarmen van het soldeerpunt, dat het lood gaat smelten. Deze Weller heeft, zoals je op de foto bij het artikel kunt zien een T-vorm met een platte kant en een kant met een schroevendraaiervorm. Die laatste kant heb ik zelf nooit gebruikt en altijd die met de platte kant gebruikt.

Heb je nog helemaal geen ervaring dan zou ik beginnen met het oefenen met wat rechthoekjes vensterglas om het solderen onder de knie te krijgen.

Zijn de glas in loodpanelen erg groot, dan is het raadzaam voor de stevigheid een aantal staalloden te verwerken. Zie de special en lees de artikelen allemaal een keer door. Staan vast nog wel wat tips voor je in.

Die rechterhanden komen bij dit werk zeker van pas, maar nadenken wat je doet is natuurlijk ook belangrijk. Een soldeerbout heeft overigens een 10-tal minuten nodig om op de juiste temperatuur te komen.

Succes met de ramen!

Infoteur: Berrie_van_mier
Laatste update: 05-11-2010
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Hobby
Special: Glas in lood
Reacties: 4
Schrijf mee!