InfoNu.nl > Hobby en Overige > Diversen > Check je tekst met het CCC-model

Check je tekst met het CCC-model

Teksten tot een kwalitatief geheel maken vergt vaak meer dan schrijvers denken. Alleen met goede formuleringen ben je er namelijk nog niet. Gelukkig bestaan er een aantal evaluatieschema’s aan de hand waarvan teksten gecontroleerd kunnen worden op hun kwaliteit. Een belangrijke houvast voor het schrijven van optimale teksten is het CCC-model van wetenschapper Jan Renkema. Het CCC-model is een instrument waarmee systematisch kan worden nagegaan of een tekst voldoende kwalitatief is. Oorspronkelijk bestond het model uit zes tekstdimensies en 33 zogenaamde ijkpunten. Hieronder wordt echter het vereenvoudigde model gepresenteerd dat bestaat uit drie dimensies en 15 ijkpunten (dit blijkt in de praktijk toch beter uitvoerbaar).

Drie voorwaarden

Het model is gebaseerd op het uitgangspunt dat een tekst voldoende kwaliteit heeft wanneer aan drie voorwaarden is voldaan:
  1. Correspondentie: Het doel van de schrijver en de behoefte van de lezer zijn op elkaar afgestemd.
  2. Consistentie: Eenmaal gemaakte keuzes worden consequent volgehouden.
  3. Correctheid: Inhoud en vormregels worden correct nageleefd.

Vijf tekstniveaus

De drie criteria hebben invloed op vijf tekstniveaus:
  • tekstsoort
  • inhoud
  • opbouw
  • formulering
  • presentatie

Het CCC-model

Door de drie criteria en de vijf tekstniveaus te combineren ontstaat er een schema met vijftien ‘ijkpunten’. Het belangrijkste ijkpunt staat linksboven in het schema, het minst belangrijke rechtsonder.

CorrespondentieConsistentieCorrectheid
Tekstsoort1. Geschiktheid2. Genrezuiverheid3. Toepassing genreregels
Inhoud4. Voldoende informatie5. Overeenstemming tussen feiten6. Juistheid van gegevens
Opbouw7. Voldoende samenhang8. Consequente opbouw9. Correcte verbindingswoorden
Formulering10. Gepaste formulering11. Eenheid van de stijl12. Correcte zinsbouw en woordkeuze
Presentatie13. Gepaste presentatie14. Afstemming tussen tekst en vormgeving15. Correcte spelling en interpunctie

Hoe werkt het CCC-model?

  • Ga de vijftien punten langs bij de voorbereiding en het schrijven van de tekst.
  • Lees het model in volgorde van de nummering.
  • Stel bij ieder ijkpunt een kritische vraag.
  • Als de tekst aan ieder ijkpunt voldoet, is de tekstkwaliteit optimaal.

Kritische vragen

1. Is de tekstsoort geschikt voor de boodschap en de doelgroep?
Is een folder bijvoorbeeld wel de beste vorm gezien het doel en de doelgroep van de tekst?

2.Gebruik je consequent de eisen die de tekstsoort stelt?
Gebruik geen verschillende genres door elkaar.

3. Pas je de regels van de tekstsoort correct toe?
Maak een inleiding, middenstuk en slot, schrijf volgens briefconventies, etc.

4. Is alle benodigde informatie aanwezig?
Plaats geen overbodige informatie in de tekst.

5. Spreekt de tekst zich op bepaalde punten tegen?
De informatie moet op alle punten dezelfde richting op staan.

6. Is alle informatie in de tekst juist?
Controleer alle informatie in de tekst op waarheid.

7. Wordt de informatie aangeboden in een logische volgorde?
Sluit de volgorde aan bij de verwachtingen van de lezer.

8. Blijf je consequent in de opbouw?
Begin niet met bijv. een thematische indeling om vervolgens over te gaan op een chronologische.

9. Gebruik je juiste en voldoende verbindingswoorden?
Verbind de structuur en de relaties tussen zinnen met verbindingswoorden.

10. Is de tekst begrijpelijk, aantrekkelijk en bondig?
Maak de tekst niet te moeilijk of te makkelijk.
Maak de tekst niet te saai of juist te populair.
Maak de tekst niet te beknopt of juist te wijdlopig.

11. Gebruik je consequent dezelfde stijl?
Spreek de lezer niet eerst aan met ‘u’ en later met ‘jij’.

12. Is de zinsbouw en de woordkeuze correct?

13. Wordt de juiste toon toegepast?
Schrijf niet onbeleefd of juist te overdreven stroperig.

14. Is de vormgeving consequent toegepast?
Laat de vormgeving de gekozen tekststructuur ondersteunen.

15. Staan er spelling en/of interpunctie fouten in de tekst?



Lees over het schrijven van reisverhalen: Reisverhalen schrijven Tips & Trucs.
© 2009 - 2019 Mleentje, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geld verdienen met schrijvenGeld verdienen met schrijvenDuizenden mensen schrijven voor hun plezier, verhalen, gedichten, verslagen of artikelen. Door te schrijven kun je eenvo…
Schrijven, het hoe en waarom van communiceren op papierSchrijven, het hoe en waarom van communiceren op papierMensen die veel lezen, en dus veel manieren zien waarop schrijvers iets aan de buitenwereld willen prijsgeven, kunnen da…
Betere teksten met: structurenBetere teksten met: structurenEen goede tekst heb je niet zomaar gemaakt. Het is makkelijk om van te voren een bouwplan of een TDDS formulier te maken…
Copywriter; salaris & opleidingEen copywriter schrijft zakelijke en commerciële teksten. Hij werkt als freelancer of is in dienst van een reclamebureau…
Waarom is schrijven voor het internet anders?Waarom is schrijven voor het internet anders?Schrijven voor het internet is een vak apart. Sinds we het internet steeds meer zijn gaan gebruiken, zijn er speciale ma…
Bronnen en referenties
  • Taal in gebruik - Theo Janssen (red.)

Reageer op het artikel "Check je tekst met het CCC-model"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Jacoba, 29-08-2011 10:49 #1
Interessant artikel. Ik vind het alleen wel vreemd dat correcte spelling het minst belangrijk wordt gevonden! Ik neem een tekst vol spelfouten niet serieus! In mijn omgeving hoor ik deze geluiden ook. Men zegt dan: "Als dit bedrijf al slordig is met spelling, waar zijn ze dan nog meer slordig mee?".

Infoteur: Mleentje
Laatste update: 20-10-2009
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!