InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Thee met de Taliban: journaliste in Afghanistan
recensie

Thee met de Taliban: journaliste in Afghanistan

Thee met de Taliban: journaliste in Afghanistan Een journaliste woont in Afghanistan en drinkt thee met de Taliban. Verrassend, maar waar. Deedee Derksen vestigde zich in 2008 voor de Volkskrant en Nova in Afghanistan. Als embedded verslaggever mengt ze zich niet alleen onder de Nederlandse en Amerikaanse militairen, maar bij voorkeur ook onder de lokale bevolking. En geeft een verrassend andere kijk op de oorlog tegen de Taliban. Hoe kun je in vredesnaam thee drinken met de Taliban? Hoe overleef je dat? Oorlog in Afghanistan, een land ver, ver weg van onze westerse wereld. Een land dat we enkel kennen van het journaal, van nieuwsberichten op internet. Beelden van militairen, bombardementen, Talibanstrijders als de grote tegenstander hebben de meesten van ons wel op het netvlies staan. Maar zo'n beeld kan ook eenzijdig zijn. Daarom is het boek van Deedee Derksen interessant om te lezen: zij embedde zich geleidelijk aan in onder de bevolking. En belicht de situatie van vele andere kanten.

Dit artikel geeft informatie over:

Afghaanse burger en westerse militair / Bron: DVIDSHUB, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)Afghaanse burger en westerse militair / Bron: DVIDSHUB, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Oorlog in Afghanistan: waarom?

Om het verhaal van Deedee beter te kunnen volgen lezen we eerst (op Wikipedia) waar de oorlog in Afghanistan om begonnen is:
De oorlog in Afghanistan begon in oktober 2001. Deze oorlog maakt deel uit van de door de VS uitgeroepen 'Oorlog tegen het terrorisme'. Na het installeren van een nieuw Afghaans bewind, eerst met een overgangsregering en vervolgens met een nieuwe grondwet de Islamitische Republiek Afghanistan, bleven verdreven strijders van de Taliban jarenlang proberen dit bewind omver te werpen. Daarbij zouden zij vooral door het plegen van bomaanslagen opereren vanuit bases in Pakistan, na de vernietiging van hun bolwerken in Afghanistan.

Journaliste naar Afghanistan

In 2008 werd journaliste Deedee Derksen door de Volkskrant gevraagd om als oorlogscorrespondent naar Afghanistan te gaan. In eerste instantie is ze er telkens maar 2 of 3 weken, de maximale tijd voor een buitenlandredacteur. Later krijgt ze de kans om ook voor het actualiteitenprogramma Nova te gaan werken, en vestigt zich permanent in Kabul als de enige journalist. Dit biedt haar de kans om zich veel meer in de oorlogssituatie te verdiepen. Ze beschrijft haar gesprekken met militaire leiders, haar overpeinzingen, haar waarnemingen. Haar persoonlijke veelvuldige contact met de lokale bevolking en de informatie die ze daaruit verkrijgt is cruciaal voor de inhoud van haar boek.

Bestrijden van terrorisme

De reden van de westerse oorlog in Afghanistan lijkt helder: strijd tegen het terrorisme, in de praktijk tegen de Taliban.

Wat is de herkomst van de Taliban?

Taliban is het meervoud van talib, dat student (van theologie) betekent. De Talibanbeweging ontstond in de eerste helft van de jaren negentig in Kandahar in reactie op het wangedrag van de gewapende troepen, die het communistische regime hadden verjaagd en nu tegen elkaar vochten. Hun strijders waren destijds afkomstig van koranscholen in Afghanistan en later ook Pakistan. In 1994 namen de Taliban Kandahar in en tegen het eind van de jaren negentig hadden ze bijna het hele land in handen. Hun strenge bewind, gecombineerd met economische achteruitgang, maakte hen echter uiteindelijk impopulair bij grote delen van de bevolking.

De oorsprong van de Taliban lijkt niet zo slecht, maar de uitwerking is op zijn zachtst gesteld 'te sterk'. Het extreme bewind laat geen ruimte voor vrijheid van meningsuiting bij de bevolking. Terroristische acties zijn, in onze westerse ogen, nooit te vergoelijken.

Connecties van de Taliban met Al Qaida hebben tot gevolg dat de oorlog ook deze beweging bestrijdt:
Al Qaida (letterlijke vertaling: de basis), is een islamitische paramilitaire beweging die door velen wordt beschouwd als een terroristische organisatie. Al Qaida opereert meer als een netwerk dan als een organisatie, de organisatie voert zelf terroristische aanslagen uit, maar verleent ook diensten (zoals logistieke ondersteuning en training) aan andere terreurorganisaties.
Een nobel streven op zich. Wie wil er terrorisme in de wereld? De westerse wereld in ieder geval niet.

Wie is de Taliban, en stammenstrijd

Echter uit het verhaal van Deedee blijkt steeds meer dat het helemaal niet duidelijk is wie zich aan de kant van de Taliban geschaard heeft, en wie niet. Hoe zit dat?

Iets wat we in Nederland niet (meer) kennen, woedt nog altijd in Afghanistan: de stammenstrijd. Deedee schrijft daarover:
"Stammenstrijd ligt bijvoorbeeld aan de basis van de Afghaanse politiek. Van welke (sub) stam je bent, bepaalt of je wordt vertegenwoordigd in het bestuur. Veel mensen die de wapens oppakken horen bij (sub)stammen die zijn uitgesloten. Talibanstrijders zijn dus in eerste plaat Afghanen, en de Afghaanse samenleving als geheel is gewelddadiger en extremistischer geworden als gevolg van tientallen jaren oorlog. Er zijn talloze gewapende groepjes actief - ook in naam van het officiële bestuur."
Ze vraagt zich af: "Waarom blijft er dan toch het beeld bestaan van de Taliban als een aparte en bijzonder bloeddorstige sekte?"

Dit geeft een heel ander beeld op de oorlog, want het blijkt dat de tegenstander 'vluchtig' is, hij verandert van persoon. Dat is lastig vechten in een oorlog, als je niet weet wie de tegenstander is, en daardoor: waar je hem kunt vinden!

Burgers sluiten zich aan bij de Taliban

Derksen laat zien wat de bevolking beweegt om zich aan te sluiten bij de 'terroristische tegenstander' de Taliban. Ze beschrijft hoe de impopulariteit van de regering-Karzai de groei van de Taliban veroorzaakt. Ook het gebrek aan gematigder politieke alternatieven speelt mee. Als er geen politieke partij is waar je je bij thuisvoelt, wat moet je dan. Steeds meer mensen op het platteland scharen zich daardoor achter de Taliban. Derksen zoekt in contacten met zowel burgers, militairen, als westerse werkenden op 'locatie' in Afghanistan naar meer antwoorden en een duidelijker beeld. Maar is het het beeld wel helder te krijgen, of is de situatie gewoon te complex? Haar contact onderzoeker Martine van Bijlert zegt: "Als je bijvoorbeeld bent afgeperst door de politie, dan ben je zwak in de ogen van anderen. Terugslaan wordt dan heel belangrijk. Je kunt wraak nemen door je bij de Taliban aan te sluiten".

Taliban wordt moderner

We leren de Taliban door het boek van Derksen wat beter en genuanceerder kennen. Het blijkt dat er Talibanstrijders zijn die erover denken meisjes wel naar school te laten gaan, 'luxe' als tv's toe te staan, en minder extremistisch te werk te gaan. Op digitaal gebied laten ze op Youtube en via dvd's van zich horen. Zelfs de Taliban lijkt met zijn tijd mee te gaan... Deedee schrijft: "De afdeling persvoorlichting van het ISAF-hoofdkwartier (International Security Assistance Force, stationering van militaire NAVO-eenheden in Afghanistan) in Kabul kan er wat van leren."

Is de westerse oorlog tot nu toe een succes, of niet?

Antwoord op deze vraag is lastig. Deedee schrijft dat in haar ogen het Westen zich heeft vertild aan deze oorlog. Het plan om het land in een paar jaar tijd om te toveren tot een democratie in westerse stijl, was te ambitieus. Ze vraagt zich af of de hele oorlog überhaupt een 'mission impossible' is geweest.

Lokale journalisten vs. westerse

Na afloop van haar uitzending gaat Deedee werken als trainer van lokale journalisten, in Mazar-i-Sharif. Zelfstandige Afghaanse journalisten hebben in veler ogen de toekomst, The New York Times, de BBC en de Associated Press hebben dit ook ingezien en hen in dienst genomen. Westerse journalisten die 'enkel' bij de westerse militairen hun verhaal halen, voldoen in haar ogen niet meer als volwaardige berichtgeving. De lokale journalisten hebben het echter niet makkelijk, zij worden door de overheid kort gehouden door intimidatie of erger: mishandelingen en zelfs de dood. Ook de Taliban bemoeit zich in slechte zin met deze professionals als hun journalistieke uitingen haar niet aanstaan. Westerse journalisten die reizen en de Afghaanse bevolking spreken kunnen een vollediger beeld geven van de echte situatie.

Mening van deze auteur

Ook ik wist weinig van de situatie in Afghanistan en de oorlog die daar woedt, bleek toen ik het boek ging lezen. Het heeft mij een enorm genuanceerder beeld gegeven van het land, de achtergrond, als oorzaak van de situatie in de laatste tientallen jaren, die uitmondde in de oorlog zoals we die al jaren kennen. Het boek is eigenlijk verplichte kost voor iedereen die een mening heeft over de Afghaanse oorlog en de westerse inmenging daarin. Pas na het lezen kan je je een oordeel vormen. De 'grappig' klinkende titel 'Thee met de Taliban' is Derksens uiting van het gezicht dat de Taliban krijgt door de verhalen over haar ervaringen in Afghanistan. Een enorm boeiend boek dus!

Gegevens

  • Titel: Thee met de Taliban
  • Ondertitel: Oorlogsverslaggeving voor beginners
  • Auteur: Deedee Derksen
  • Jaar: 2012
  • Uitgeverij: De Geus
  • ISBN: 978-90-445-1672-2
  • Aantal pagina's: 223
© 2012 - 2017 Drie, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Afghanistan vanaf de negentiende eeuw tot aan ISAFAfghanistan vanaf de negentiende eeuw tot aan ISAFAfghanistan heeft een rijke geschiedenis, maar heeft tevens een geschiedenis die door geweld en oorlog gekenmerkt is. De…
Het ontstaan van de ISAF missie in AfghanistanHet ontstaan van de ISAF missie in AfghanistanNa een oorlog om Afghanistan te bevrijden van het Taliban regime, moest het verwoeste land ondersteund worden in de wede…
De Boeddha's van BamiyanToen de Taliban in Afghanistan in 2001 besloten om de eeuwenoude Boeddha-beelden in de Bamiyan Vallei te vernietigen was…
Geschiedenis van de Afghaanse AfghaniGeschiedenis van de Afghaanse AfghaniDe Afghaanse Afhani is de munteenheid van Afghanistan. De munt geldt als wettig betaalmiddel in het Aziatische land. Dit…
Vrouwen in AfghanistanHet leven van vrouwen in Afghanistan is van oudsher niet gemakkelijk. De macht van mannelijke familieleden is dusdanig g…
Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Oorlog_in_Afghanistan
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Al_Qaida
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Taliban
  • Afbeelding bron 1: DVIDSHUB, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Reageer op het artikel "Thee met de Taliban: journaliste in Afghanistan"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Drie
Laatste update: 25-07-2015
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Bronnen en referenties: 4
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!