InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Langs 's Herens wegen en de Bosrank
recensie

Langs 's Herens wegen en de Bosrank

Langs 's Herens wegen en de Bosrank Geen bijbels boek, maar wel een spirit-ueel boek over wilde planten, over onkruiden en dan nog geschreven door een auteur met een opwekkende naam Kwinkelenberg. Weer geen nieuw boek want geschreven en gepubliceerd in 1979. Bij God dus al 30 jaar geleden! Maar wel een boek naar mijn hart. Goed en vlot geschreven en toch niet oppervlakkig. Over het belang van onkruiden, hun relatie met de mensen en hun voorkomen in een kultuur met grote K. Planten in gedichten, op schilderijen en in de literatuur. Veel van de planten waar Kwinkelenberg het voor opneemt, gaan door voor onaanzienlijk, lelijk, armoedig. Ze groeien in leefgemeenschappen die meestal niet hoog staan aangeschreven. Het stemt ons welgemoed, dat wij in elk geval niet de eersten zijn die ze opmerken. Door alle tijden heen is er verwondering geweest over hun groei en bloei, over hun levenskracht en standvastigheid. De ruim honderd planten die in dit boek zijn opgenomen zijn dus geen zeldzaamheden, maar wel planten die zich in de omgeving van de mens het best thuis voelen. En er is juist, al is het dikwijls onbewust, een nauwe band tussen deze planten en de mens.

Dit en nog meer heeft de schrijver ertoe aangezet, om uitstapjes te maken buiten het werkterrein van de bioloog. Er werd gesnuffeld in oude en nieuwe boeken, schilderijen werden botanisch geïnventariseerd, wandtapijten en prenten eveneens; gelezen werd er in gedichten, recepten en wetenschappelijke verhandelingen. En dit alles om na te gaan op welke wilde planten van oudsher is gelet en waarom ze speciale aandacht kregen.

De opgenomen cultuurvolgende planten treden op in vijf hoofdstukken, ieder in hun eigen decor of biotoop zoals de ecoloog dat noemt: Hagen en ruigten, De zelfkant, Bermen, Weide en slootkant en Akkers. Daarbij worden telkens behalve botanische bijzonderheden ook gegevens vermeld uit de wereld van de medicijnen, de folklore, de symboliek, de letterkunde en de beeldende kunst.

Een kader waarbinnen al die afzonderlijke feiten samenhang kunnen krijgen, wordt besproken in het eerste hoofdstuk. Dit bestaat dan ook uit een algemeen botanisch gedeelte en verder uit de onderdelen Plant en medicijn, Plant en folklore, Plant en symbool en Plant en auteur.

Een vijftal grafici: Fred Couprie, Dirk van Gelder, Han van Hagen, Simon Koene en Willem Minderman zorgden voor extra kunstzinnige ondersteuning met ruige en subtiele tekeningen van onze meest gewone onkruiden. Het uitzonderlijke van het alledaagse.

Een voorbeeld: Over Bosrank oftewel Clematis vitalba

De wilde Clematis of Bosrank houdt ons nog steeds in de greep van klimmen en winden, hechten en hangen. 'De heete en scherpe smaak van de Clematis toont zijn warme kracht. Het wordt gebruikt tot de ringen om de uitgezakte Lijfmoeder (baarmoeder) in te houden. De Bloemen, Zaaden, Schors en Wortel hebben een brandende kracht.' Dit en nog veel meer, o.a. dat de plant melaatsen geneest, wordt meegedeeld over onze mooiste en hoogst klimmende liaan, de Bosrank, vroeger Vinkoorde genoemd.

In Limburg, Voerstreek en de Ardennen is zij heel gewoon, elders zeldzaam. Heel wat mensen hebben haar in hun tuin gezet en genieten elk jaar van de vitaliteit waarmee zij de boom die haar mag dragen, bespringt, omhangt, overwoekert. Naar alle kanten graaien de lenige stengels en spreidt zij haar bladparen uit. Niemand gelooft je als je zegt dat het een Ranonkel, dus een omgebouwde Boterbloem is. Een overdaad aan groenig-witte bloemsterren bloeit de hele zomer door. Ze laten een knoedeltje vruchten na, die een lange dunne snavel dragen, bezet met lange zijdeachtige haren. Die zijn tot voorbij de winter zichtbaar. De Britten noemen ze O ld man's beard (oude-mannenbaard) en de hele plant Traveller's joy (reizigersvreugd). De oude Gilbert White schreef in november 1788 in zijn dagboek, hoe de grauwe dotten Clematispluis als insecten in een storm door de lucht vlogen. Aan de liaan nog vastgehecht behoren Clematisvruchten met bedauwde spinnewebben vooral als ze berijpt zijn tot de meest fotogenieke zaken in de natuur.

Onze wilde Clematis wordt nu niet meer in de tuin aangeplant, hij is vervangen door de vele mooie, maar toch ook protserige siersoorten en ja, het ook niet aan te raden om deze sterk woekerende liaan zomaar op onze mini-tuintjes los te laten. Alhoewel ik zelf niks mooier en romantischer vind dan zo een oerwoudje direct bij de hand.

Info

Enkele planten die besproken worden in het hoofdstuk over
  • Hagen en ruigten: Look zonder Look, Kleefkruid, Fluitekruid, Heggerank, Braam
  • Planten van de zelfkant: Klein Hoefblad, Zwarte nachtschade, Bilzekruid (zeldzaam), Duivekervel
  • Bermen: Duizendblad, Morgenster, wilde cichorei, klavers, sint Janskruid
  • Akkers: Klaprozen, Korenbloemen, Viooltjes, Knopkruid

Kwinkelenberg Ton. Langs 's heren wegen. Geïllustreerd 160 pag.. Uitgeverij Het Spectrum. Utrecht/ Antwerpen. Dit boek is alleen nog tweedehands te verkrijgen oa bij http://www.antiqbook.nl/

Lees verder

© 2010 - 2019 Herborist, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Zomerbloeiende klimplanten: ClematisZomerbloeiende klimplanten: ClematisDe Clematis of bosrank is een overdadig bloeiende klimplant die eigenlijk in geen enkele tuin mag ontbreken. Er is voor…
Hoe en wanneer snoeien van Clematis of BosrankHoe en wanneer snoeien van Clematis of BosrankIn de meeste tuinen is wel een Clematis te vinden. De Clematis is een dankbare plant, die rijk bloeit. Enkele soorten zi…
Klimplanten: verschillende soortenKlimplanten: verschillende soortenKlimplanten geven hoogte aan een tuin. Bovendien kunnen ze perfect een lelijke muur of een schutting of pergola bedekken…
De clematis, een populaire klimplantDe clematis, een populaire klimplantDe clematis (met de klemtoon op eerste lettergreep!) is een populaire klimplant die prachtige bloemen voortbrengt. Klimp…
Winterbloeiende klimplanten en leiplantenWinterbloeiende klimplanten en leiplantenWinterbloeiende klimplanten en leiplanten worden niet zo vaak toegepast. De laatste jaren komen er nieuwe soorten op de…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Upper Rhenish Master, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Bibliotheek van Maurice Godefridi. http://kruidwis.blogspot.com/

Reageer op het artikel "Langs 's Herens wegen en de Bosrank"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Herborist
Gepubliceerd: 01-01-2010
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Special: Kruidenboeken
Bronnen en referenties: 2
Artikelen met het label 'Recensies' bevatten naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in de vorm van een beoordeling.
Schrijf mee!