Voetbalplaatjes sparen kent een lange geschiedenis

C1000 komt begin 2011 met een grote voetbalplaatjesactie met stervoetballers uit heden én verleden. Idee gepikt van Albert Heijn, dat al enkele jaren zeer succesvolle spaaracties met voetbalplaatjes houdt? Welnee, C1000 haakt gewoon in op dezelfde traditie als Albert Heijn. Spaaracties met voetbalplaatjes worden namelijk al meer dan honderd jaar ingezet als klantenlokkertje. En het is zeker geen typisch Nederlandse aangelegenheid. Hoewel voetbal in de VS pas rond 1970 zou aanslaan, werd een eeuw eerder in Amerika al de kiem gelegd voor de spaarrage van nu. Sigarettenfabrikant Peck en Snyder begon met afbeelden van beroemde honkbalspeler op de kartonnetjes die dienden om de sigarettenpakjes te verstevigen. Het werd een enorm succes en kreeg wereldwijd navolging.

Al meer dan honderd jaar voetbalplaatjes verzamelen

In Nederland doken rond 1900 de eerste verzamelplaatjes op. Hier geen honkballers, maar voetballers. De eerste voetbalplaatjes werden weggegeven bij zeep en kauwgum. Later kwamen klanten ze tegen bij onder meer boter, sigaretten, beschuit, sigaren en vloei. Hema en supermarktconcert Plus gingen Albert Heijn voor met het uitdelen van voetbalplaatjes.

Verkade-albums

Overigens waren er een eeuw geleden diverse spaaracties zeer succesvol. Het beste voorbeeld zijn waarschijnlijk de beroemde Verkade-albums van Jac. P. Thijsse. Sinds 1900 zijn bij ruim vijfhonderd veschillende Nederlandse bedrijven meer dan tweeduizend verschillende verzamelalbums verschenen.

Voetbalplaatjes kopen

Maar er zijn meer voetbalplaatjes dan de gratis exemplaren. Sterker nog, het merendeel van de voetbalplaatjes die ooit in albums zijn geplakt zijn gekochte exemplaren.

In Nederland begon de verkoop van voetbalplaatjes in de jaren vijftig, toen ook het betaald voetbal werd ingevoerd. Het Leidse bedrijf Monty verplakte ze weliswaar bij de kauwgom, maar de voetbalplaatjes waren het hoofdproduct.

Panini-albums

Het mekka van de voetbalplaatjeshandel ligt in Italië. In Modeno begonnen twee broers die een krantenkiosk hadden, Benito en Giuseppe Panini, in 1961 met de verkoop van zelfontworpen voetbalplaatjes

Dat was zo'n succes dat ze twee jaar later de eerste verzamelalbums voor de Panini-plaatjes uitbrachten. Het bedrijf groeide zo snel dat ook de ander twee Panini-broers, Umberto en Franco, in het bedrijf kwamen. De Utrechtse uitgever Vanderhout, die in 1968 het voorbeeld van Panini had gevogld in Nederland, kon uiteindelijk niet tegen de Italiaanse concurrentie op.

Tegenwoordig is Panin wereldleider op de markt van verzamelplaatjes, waar allang niet meer alleen voetballers opstaan. De omzet van Panini bedraagt jaarlijks ongeveer 500 miljoen euro.

Hogere omzet en beter imago door voetbalplaatjes

Terug naar de supermarkt-spaaracties van nu. Want het is misschien leuk, van die gratis voetbalplaatjes, maar de supermarktconcerns zouden er natuurlijk niet aan beginnen als het niet iets zou opleveren. En iets opleveren dóet het: klanten trekken. Het Algemeen Dagblad berichtte in 2009 dat Albert Heijn in een week tijd 54.000 extra klanten trok door de voetbalplaatjes. Het marktaandeel van Albert Heijn groeide in de jaren van de voetbalplaatjesacties van 25 procent naar 34 procent. Kassa dus.

Maar de actie is niet alleen goed voor een hogere omzet, ook het imago van de grootgrutter vaart er wel bij. Tammo Bijmolt, hoogleraar marketingonderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen, stelde vorig jaar in Het Financieel Dagblad dat de supermarktketen zich met de actie heeft neergezet als een een echte Hollandse winkel, 'omdat voetbal een volkse sport is'.

Het gaat 's lands machtigste kruidenier vooral om goodwill, zo legt ook een woordvoerster van Albert Heijn uit in de GPD-kranten in een artikel over de spaaractie van C1000. "We vatten het initiatief van C1000 luchtig op en kunnen ons heel goed voorstellen dat de supermarkt wil meeliften op ons succes", zo tekent de GPD-journalist op uit de mond van de woordvoerster.

De voetbalplaatjes van C1000: Stars of Football

Anders dan bij Albert Heijn bestaat de actie van C1000 niet uit plaatjes van alle eredivisiespelers maar uit foto's van 'iconen van weleer, sterren van nu en de helden van morgen'. De actie heet Stars of Football. In de winkel is voor 1 euro een verzamelalbum te koop. De helft van de opbrengst gaat naar de Johan Cruyf Foundation, die sportbeoefening onder jongeren stimuleert.

Spaaracties met lokale voetbalplaatjes

C1000 is overigens niet de enige supermarkt die na AH voetbalplaatjes inzet als klantentrekkertje. In vele tientallen plaatsen in Nederland zijn al lokale series voetbalplaatjes uitgegeven, die minstens zo in trek zijn als de Eredivisie-plaatjes. Twee Drentse ondernemers, Lo Dijkstra uit Zuidwolde en Alfred Schoenmaker uit Diever, geven met hun bedrijf Retrospect Boekproducties regionale series voetbalplaatjes uit in opdracht van lokale supermarkten.

Leuke weetjes:

• Tot het seizoen 1971-1972 plakten voetbalplaatjes niet. De eerste plaatjes waren gewone kartonnen kaartjes die de verzamelaars zelf met lijn in hun album moesten plakken. Een tussenvorm waren de plaatjes van eind jaren zestig. Die hadden op de achterkant dubbelzijdige plakkertjes, zodat geen lijm meer nodig was.

• Het logo van Panini is een ridder. Dat was namelijk ook het pseudoniem waaronder Giuseppe Panini, die gek was op raadsels en puzzeltjes, zelf kruiswoordpuzzels maakte.

• Ook volwassenen zijn gek op voetbalplaatjes. Volgens Panini is zeker een kwart van de mensen die voetbalplaatjes kopen ouder dan 25 jaar.

Zeldzame plaatjes zijn er niet. Althans, niet in lopende series. Zowel bij de Albert Heijn-spaaracties als bij Panini zijn er van elke voetballer evenveel plaatjes in omloop. Speciale schudmachines zorgen ervoor de plaatjes goed door elkaar heen gehusseld worden, zodat zakjes geen 'dubbelen' bevatten.

• In 2009 liet Albert Heijn Spaaracties 500 miljoen voetbalplaatjes drukken.

• In 2010 is er één voetbalplaatjes meer dan in 2009: de kampioensschaal.