InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > De ivoren olifant; Nerea Riesco
recensie

De ivoren olifant; Nerea Riesco

De ivoren olifant; Nerea Riesco In de roman De Ivoren Olifant van de Spaanse schrijfster Nerea Riesco staat de zoektocht naar de eeuwenoude, verloren gegane akte van capitulatie, die de stand weergeeft van een schaakspel tussen Mohammedanen en Christenen, centraal. Toch is de roman evenzeer een prachtig familie-epos, waarin intens geleefd, liefgehad, geleden, gemoord en gestorven wordt. Het verhaal speelt zich af in het Sevilla van de 18e eeuw tegen de achtergrond van de toenmalige Spaanse politieke ontwikkelingen.

Nerea Riesco

Nerea Riesco werd in 1974 geboren in Bilbao, groeide op in Valencia en verhuisde op haar 18e naar Sevilla. Zij is journalist bij de Spaanse krant El País en werkt voor de Spaans-Arabische radio. In 2010 verscheen haar boek Ars Magica bij Uitgeverij Wereldbiblitoheek. In 2012 verscheen eveneens bij Uitgeverij Wereldbibliotheek De Ivoren Olifant (oorspronkelijke titel El elefante de marfil, 2010). Haar eerste roman El País de las Mariposas verscheen in 2004 in Spanje. Daarnaast publiceert de schrijfster o.a. kinderboeken, verhalenbundels, artikelen in tijdschriften etc. In haar autobiografie prijst ze zichzelf gelukkig dat zij één van de weinigen is die van haar passie - het schrijven - kan leven. Dat doet ze met enige bescheidenheid. Dat en informatie over haar werk is terug te vinden op de website www.nereariesco.com - in het Spaans en Engels. De schrijfster heeft een relaxed achtergrondmuziekje aan de site toegevoegd.

De ivoren olifant

Plot en personages in het boek De ivoren olifant zijn fictief, echter spelen de gebeurtenissen zich af in een historisch juiste setting. De weddenschap tussen Axataf en Ferdinand is dus volledig verzonnen. De schrijfster legt verantwoording af in haar epiloog.

De titel

De ivoren olifant (de loper) stamt uit een antiek schaakspel. In de bepalingen van de akte van capitulatie is opgenomen dat de spelers die uiteindelijk de ultieme schaakpartij - waar het in dit boek om draait - zullen spelen, ieder een olifant uit een antiek schaakspel meebrengen: de Moren een zwarte ebbenhouten olifant en de Christenen een ivoren witte olifant. Buiten de plot om is het hele boek een ode aan het schaken. Het is ingedeeld in drie grote hoofdstukken: De Opening, Het Middenspel en Het Eindspel. In de verdere onderverdeling van de hoofdstukken wordt telkens aan het begin van het desbetreffende hoofdstuk een citaat opgenomen, dat in directe zin of in overdrachtelijke zin verwijst naar het schaakspel. Daarmee wordt ook duidelijk dat de schrijfster een parallel trekt tussen het spel op het schaakbord en de keuzes en gebeurtenissen die de levens van de mensen bepalen. Bijvoorbeeld: "Schakers: twijfelaars par excellence. Ieder mens moet zich een eigen doel stellen, dat alleen voor hem geldt, en zijn eigen project realiseren, dat een zuiver subjectieve waarde heeft. We kiezen alles wat we zijn en we zijn dat wat we kiezen". (Jean-Paul Sartre).

De plot

De plot van het boek voert ons terug naar het jaar 1248, waarin de Christenen - gesteund door allerlei ordes zoals o.a. die van de Johannieters - bij de belegering van Sevilla de overwinning behalen op de Mohammedanen. De mohammedaanse vorst Axataf en de christelijke koning Ferdinand tekenen samen de akte van capitulatie. Er werd daarbij echter bedongen dat het minaret van de grote Moskee van Sevilla, later genoemd de Giralda, inzet was bij een schaakduel tussen Axataf en Ferdinand. Degene die drie partijen wist te winnen kreeg haar als trofee. De stand blijft 2-2. De vijfde schaakpartij moet - eeuwen later - nog steeds gespeeld worden. De Johannieters bewaren de akte van capitulatie, maar die is op de een of andere manier zoekgeraakt. Wel circuleren er valse documenten - in de omgang gebracht door andere ordes zoals de Calatraven - die aantonen dat de Mohammedanen het schaakduel gewonnen zouden hebben met 3-2. Het is er de Johannieters alles aan gelegen om dit document boven water te halen en de ontbrekende schaakpartij te spelen. Uitverkorene is de vreemdeling en Johannieter Léon. Een man met een missie, welke missie na zijn gewelddadige dood overgaat op zijn zoon Abel en na diens dood op de dochter van Abel, Guiomar. Guiomar is aan zet. De zoektocht naar de verdwenen akte beslaat dus mensenlevens, lang genoeg in ieder geval om ondertussen gestalte te kunnen geven aan een meeslepend en boeiend familie-epos. Pas aan het einde van het verhaal wordt veel duidelijk

Het verhaal

Doña Julia is een pittige Andalusische dame, een bijdehante tante, die pas helemaal opbloeit als haar veel oudere echtgenoot het tijdelijke voor het eeuwige verwisselt. Vervolgens staat zij aan het hoofd van de drukkerij van haar man zaliger. Haar maatje en dienstbode sinds haar kindstijd, Moesje Lula, runt met verve de huishouding. Ze neemt een vreemdeling in dienst, de knappe, maar mysterieuze Léon op wie ze verliefd wordt en met wie ze later trouwt (dit zeer tegen de zin van voorman Cristóbal , die conform de gedragingen in die tijd erop had gerekend dat de weduwe met hem zou trouwen). Uit dit huwelijk wordt een zoon geboren Abel, al net zo bijzonder als zijn vader. Wanneer Abel nog een kind is, wordt zijn vader op een avond bruut vermoord. Terwijl Léon sterft weet hij de ivoren olifant en daarmee de missie van de Johanieters nog aan Abel over te dragen Abel wordt verliefd op Julita, de dochter van voorman Cristóbal, die "het piratengebroed" alias Abel als zoon van Léon, zijn rivaal in de liefde, wel kan schieten. Julita en haar ouders worden vermoord. Later wordt Abel verliefd op Rosario, een excentriek meisje. Uit het huwelijk tussen Abel en Rosario wordt een dochter geboren, Guiomar. Ondertussen wordt Abel steeds verder betrokken bij de ontrafeling van het mysterie van de verdwenen akte van capitulatie. Door allerlei oorzaken zoals het uitbreken van de gele koorts, waaraan zijn moeder Doña Lucia bezwijkt, en politiek ontwikkelingen in Spanje en zijn eigen betrokkenheid daarbij, raakt later de zoektocht weer enigszins op de achtergrond. Het is aan Guiomar, die een grote passie heeft opgevat voor de bendeleider Ventura, om uiteindelijk het schaakspel te spelen. De schrijfser weet er de spanning in te houden; ook pas aan het einde van de roman worden de eerder gepleegde moorden opgehelderd.

Sevilla in de 18e eeuw

Het is een hype om boeken te schrijven over het oplossen van eeuwenoude mysteries en/of verdwenen schatten; decennia geleden zette Umberto Eco al de toon met zijn boek De naam van de Roos, gevolgd door vele andere o.a. het succesvolle boek De Da Vinci Code van Dan Brown. Het kan je genre zijn of niet, maar het ene boek is het andere niet. In De ivoren olifant loopt de zoektocht naar de akte van capitulatie als een rode draad door het verhaal en beïnvloedt dat ook de levens van de ten tonele gevoerde personages. Maar deze intense levens en hartstochtelijke liefdes eisen net zo goed of misschien wel meer de aandacht van de lezer. Daarnaast is er de rijke enscenering van het Sevilla uit de 18e eeuw. Het verhaal begint bij de aardbeving op Allerzielen van het jaar 1755, bekend als de aardbeving van Lissabon, omdat daar de meeste schade werd aangericht, maar ook de schade in Sevilla was aanzienlijk o.a. aan de kathedraal. Er heerst grote armoede; Sevilla is als handelsstad uit de gratie geraakt ten faveure van Cádiz met een haven aan zee; er is een schrijnende tegenstelling tussen rijk en arm. Het is ook de tijd waarin men in Spanje voorzichtig aan de Verlichting begon te snuiven - in dit boek mooi gestalte gegeven in de persoon van de Franse huisleraar Verdoux. Deze Franse ijdeltuit speelt overigens - zoals pas veel later in het boek zal blijken - een duistere rol in het geheel.

De schildering van het leven in Sevilla gebeurt in prachtige passages - bijna van een wellustige pompeusheid. Bijvoorbeeld dit citaat wanneer de Marokkaanse ambassadeur naar Sevilla komt i.v.m. de nog te spelen schaakpartij, met als gevolg dat er door de Johannieters nog dringender gezocht gaat worden naar de akte van capitulatie. "De Marokkaanse ambassadeur werd verplaatst in een goudkleurige draagstoel, getorst door vier reusachtige negers met glanzende bovenlijven, slechts gehuld in groensatijnen kniebroek met bijpassende tulband. Ze werden begeleid door twee olifanten, een giraf en een leeuw aan een riem. Drie beeldschone meisjes met ogen als zwarte amandelen en weelderige rondingen droegen op kussens van rood fluweel vuistgrote robijnen, die de ambassadeur meebracht als beleefheidsgebaar. Door de gaasgordijnen heen kon men een glimp opvangen van de gestalte van Sidi Ahmed elGazel, weggezakt in kussens van ganzendons, terwijl hij aan één stuk door druiven at, die hij delicaat met duim en wijsvinger van de tros plukte, ritmisch, op de muziek van de fanfare die volgde in zijn spoor. " De decadentie spat hier van de pagina.

Daarnaast slaagt de schrijfster erin om haar personages hier en daar universele koeien van waarheden te laten debiteren, die getuigen van inzicht in de tijdloze, niet altijd even verheffende menselijke trekjes.
© 2012 - 2019 Plato, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Isla Riesco in Chili - eiland bedreigd door steenkoolIsla Riesco in Chili - eiland bedreigd door steenkoolRiesco ligt in het zuiden van Zuid-Amerika, in het puntje van Chili. Het eiland wordt in het Spaans Isla Riesco genoemd.…
Afrikaanse en Aziatische olifant: leven en karakterDe olifant, een kolossale vriendelijke reus, die spijtig genoeg tot de bedreigde diersoorten hoort, wat weet jij ervan?
De koop en verkoop van ivoorDe koop en verkoop van ivoorEr gaat veel geld om in handel van ivoor. Tegelijkertijd is er een verbod op het kopen en verkopen van ivoor. Dit is is…
Kopen en verkopen van ivoren sieradenKopen en verkopen van ivoren sieradenHet kopen en verkopen van ivoren sieraden is zeer omstreden. Voorwerpen van voor 1989 mogen nog wel legaal verhandeld wo…

Reageer op het artikel "De ivoren olifant; Nerea Riesco"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Plato
Gepubliceerd: 19-02-2012
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!