InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > De nacht der tijden, Antonio Muñoz Molina
recensie

De nacht der tijden, Antonio Muñoz Molina

Met de roman "De nacht der tijden" levert de Spaanse schrijver Antonio Muñoz Molina een stevige blockbuster. De roman speelt zich af aan de vooravond van de Spaanse Burgeroorlog en vertelt het verhaal van een Spaanse architect die zijn vrouw en kinderen in Spanje achterlaat, wanneer hij naar Amerika vlucht. De gedachten van Ignacio Abel gaan uit naar zijn familie, zijn verloren geliefde Judith en de verwarrende tijd in Madrid vóór het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog.

Antonio Muñoz Molina

Antonio Muñoz Molina (1956) studeerde journalistiek in Madrid en kunstgeschiedenis in Granada. Muñoz Molina is één van de meest toonaangevende hedendaagse Spaanse schrijvers. Hij ontving belangrijke literaire prijzen en zijn oeuvre wordt wereldwijd geprezen om zijn stilistische kwaliteit. Bij Uitgeverij De Geus verscheen al een aantal boeken van deze schrijver, w.o. Zonder Blanca, welk werk in de media wordt gezien als een voorafje op De nacht der tijden. Dit laatste boek verscheen bij De Geus in 2011, in een vertaling van Tineke Hillegers-Zijlmans en Frieda Kleinjan-van Braam.

De Spaanse Burgeroorlog

In 1931 werd de Spaanse Republiek uitgeroepen en de zittende koning Alfons XIII ontvluchtte het land. De Spaanse Burgeroorlog, die duurde van 1936-1939 en aan zo'n half miljoen mensen het leven kostte, is daar min of meer een uitvloeisel van. De Spaanse Burgeroorlog was een gewapend intern conflict, dat op Spaanse bodem werd uitgevochten tussen republikeinen, communisten, anarchisten en internationale vrijwilligers enerzijds en nationalisten en monarchisten anderzijds. Het conflict eindigde in 1939 met de nationalistisch overwinning. Van 1939-1975 stond Spanje onder de dictatuur van Franco.

De nacht der tijden

De lijvige roman De nacht der tijden speelt zich af aan de vooravond van het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog. Het is eind 1936 wanneer de Spaanse architect Ignacio Abel naar Amerika vlucht. Deze vlucht is hem mogelijk gemaakt door een bouwopdracht. In Spanje laat hij zijn vrouw Adele en hun twee kinderen achter en zijn Amerikaanse minnares Judith Biely.
Ignacio neemt op Pennsylviana Station (New York) de trein naar zijn bestemming in Rhineberg. Daar begint de roman. In een oeuvre van 730 pagina's krijgt de lezer een beeld voorgeschoteld van al hetgeen hieraan vooraf ging; het huwelijks- en liefdesleven van Ignacio tegen de achtergrond van een indringend beeld van Spanje en Madrid en de Spaanse Burgeroorlog in het bijzonder. We praten hier over Madrid zoals het was vlak voor de Burgeroorlog. Het was de tijd van kunstenaars en intellectuelen zoals bijvoorbeeld Pablo Picasso, Buñuel en García Lorca. Het was ook de tijd dat Spanje nog erg achter liep in vergelijking tot andere Europese landen. Vlak buiten Madrid woonden analfabete mensen nog in een soort holen, temidden van hun schamele vee en in grote armoede. Dit in schrille tegenstelling tot de gegoede burgerij, waartoe ook Ignacio behoort dankzij zijn studie en zijn huwelijk met Adele.

Van de kant van Ignacio is er sprake van een onbevredigend huwelijk. Adele houdt wel van hem, maar moet met lede ogen toezien hoe Ignacio zich eigenlijk van het begin af aan al distantieert van dit huwelijk. Ignacio ontdekt een heel andere man in zichzelf als minnaar van Judith. Door deze passie blijft de op handen zijnde Burgeroorlog voor Ignacio nog lang bijzaak. Adele en de kinderen zijn naar het verblijf van zijn schoonouders in de Sierra. Op enig moment is er door de steeds verder oprukkende oorlogsdreiging geen contact meer mogelijk. De liefde met Judith is in een impasse geraakt; ze ziet deze relatie met een getrouwde man niet meer zitten. Ze maken nog een laatste afspraak in Madrid, maar Judith komt niet meer opdagen. Ignacio zwerft door het ontredderde Madrid om toch nog een glimp van haar te kunnen opvangen. Dat gebeurt niet en na een ervaring waarbij Ignacio bijna gefusilleerd wordt, vlucht hij alsnog naar Amerika. Daar wacht hem nog één ontmoeting met Judith, die klaarblijkelijk ook is teruggegaan naar Amerika. In deze laatste ontmoeting staat de totaal verschillende houding van beide geliefden centraal: Judith die uit liefde voor Spanje zich als buitenlandse vrijwilligster in Spanje gaat aansluiten bij de republikeinen en Ignacio die fatalistisch is, eigenlijk niet weet voor wie hij moet kiezen en zelfs niet weet of hij nog wel naar een republiekeins Spanje zou willen terugkeren.

Het hele waarnemen bestaat uit focussen. Wanneer je het ene dichtbij haalt, wordt het andere wazig. Dat is ook wat erin De nacht der tijden gebeurt, een vervreemding van de tijd, het nu in een bizarre context. De toekomst is onduidelijk en het verleden is ingekleurd. De passie voor Judith doet Ignacio de ogen half sluiten voor zijn huwelijk met Adele en de politieke ontwikkelingen in Spanje. Om vervolgens - eenmaal in Amerika - te maken te krijgen met herinnering en verbeelding: "Tussen droom en verbeelding lossen beelden op zonder helemaal vorm te krijgen en de grens tussen herinnering en verbeelding is net zo vluchtig als die welke twee lichamen verbindt en scheidt die beschutting zoeken in een omhelzing die evenzeer uit vermoeidheid als uit verlangen voortgekomen kan zijn".

De flashbacks in het boek zijn wijdlopig en af en toe is het wat moeilijk om de aandacht erbij te houden. Soms wordt na een zijpad de draad pas weer een paar bladzijden verderop opgepakt. Het boek zou met de helft van het aantal bladzijden hanteerbaarder geworden zijn zonder aan indringendheid in te boeten.

In het Spaans is het niet ongebruikelijk om heel lange zinnen te formuleren. Van die zinnen, waarbij je aan het einde niet meer weet wat de hoofdzin ook al weer was. Bij een vertaling in het Nederlands worden zulke lange zinnen vaak in stukje geknipt. In de vertaling van De nacht der tijden is er - omwille van de stijl - echter voor gekozen om veel van deze lange zinnen te behouden, hetgeen wel enige concentratie van de lezer vergt.

Het boek is praktisch in zijn geheel in de 3e persoon enkelvoud geschreven op een paar passages na - aan het begin en het einde - , die in de ik-vorm zijn geschreven. Dat onderstreept het gevoel dat het gehele verhaal neergeschreven is als een onpersoonlijke waarneming door een derde. Alsof de vaste gegevens van een persoon sublimeren in de dampkring van de tijd. Een goed voorbeeld daarvan is deze zin: "ik zie haar van opzij...... Met haar wakkere aandacht merkt ze de eerste tekenen op van het aanbreken van de dag......., van een morgen waarvan ze nog niet weet wat die brengen zal en waarvan ik me nog geen voorstelling kan maken, haar toekomst die onbekend is en opgaat in de grote nacht der tijden".
© 2011 - 2019 Plato, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Spanje: politieke indeling: de Spaanse grondwetSpanje: politieke indeling: de Spaanse grondwetMet welke grondwet begon de geschiedenis van de Spaanse grondwetten? Wordt de allereerste opgedrongen grondwet door de N…
Spanje: Politieke indeling: De Spaanse staatSpanje: Politieke indeling: De Spaanse staatHet huidige Spanje zoals we dat vandaag kennen, was voor het eerst een politieke eenheid tijdens de Romeinse tijd. Welis…
Spaanse economie onder FrancoNa de Spaanse burgeroorlog werd Francisco Franco, van 1939 tot 1975, de leider van Spanje. De Spaanse economie werd een…
De Spaanse cinemaDe Spaanse cinemaDe Spaanse film bevindt zich op dit moment op een hoogtepunt met internationaal bekende regisseurs als Pedro Almodóvar,…
El Acebuchal, een bijzonder bergdorpje in AndalusiëEl Acebuchal, een bijzonder bergdorpje in AndalusiëDe vakantieganger die van Spanje houdt, en in het bijzonder van Andalusië, zal waarschijnlijk makkelijk een paar bekende…
Bronnen en referenties
  • Wikipedia

Reageer op het artikel "De nacht der tijden, Antonio Muñoz Molina"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Plato
Gepubliceerd: 31-12-2011
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Bronnen en referenties: 1
Artikelen met het label 'Recensies' bevatten naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in de vorm van een beoordeling.
Schrijf mee!