InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Boekrecensie: Joods leven in Nederland – Van der Goot e.a
recensie

Boekrecensie: Joods leven in Nederland – Van der Goot e.a

Boekrecensie: Joods leven in Nederland – Van der Goot e.a Het boekje 'Joods leven in Nederland' (1986) is een verslag van een serie gesprekken die Yko van der Goot in 1982 met een aantal Nederlandse Joden voerde. Het ging hierbij om actuele aspecten die toen speelden: Joodse identiteit, de positie van vrouwen en homoseksuelen, de relatie tot de Staat Israël, Tora en geloof, Joodse kunst in Nederland, en proselitisme. Er is terughoudendheid betracht t.a.v. de moord op meer dan 100.000 Nederlandse Joden tijden WO II.

Gegevens

  • titel: Joods leven in Nederland – enkele actuele aspecten
  • auteurs (redactie): Yko van der Goot & Klaas A.D. Smelik
  • jaar: 1986
  • uitgever: Meinema, Delft
  • ISBN: 90-211-3508-6

Inhoud van het boek 'Joods leven in Nederland'

In de inleiding gaat de liberale rabbijn drs. E. van Voolen in op de belangstelling voor de Joden, het Jodendom nu, en Joden in Nederland.

belangstelling voor Joden

Het is volgens Van Voolen niet echt duidelijk te verklaren waarom Joden meer belangstelling kregen in Nederland na de oorlog. Dit kan komen door schuldgevoelens van niet-Joden, maar het kan ook zijn dat christenen naarstig op zoek zijn naar Joodse wortels van het Nieuwe Testament als gevolg van een identiteitscrisis.

Etsel: Drie opmerkingen hierover:
  1. Christenen proberen ten onrechte een link te leggen tussen het Nieuwe Testament en de Hebreeuwse Bijbel. Weliswaar zijn hoofdrolspelers in het N.T. Joods maar draagt het N.T. een heel andere boodschap uit dan de Hebreeuwse Bijbel. In het N.T. gaat het om de redding van de mens. Om die reden verklaren christenen de Hebreeuwse Bijbel weer anders dan Joden en kan dus geen sprake zijn van het zoeken naar Joodse wortels in de Hebreeuwse Bijbel.
  2. Ook moet je je afvragen wat voor nut het heeft als christen om te zoeken naar 'jouw' Joodse wortels terwijl je niet-Joods bent.
  3. Volgens mij speelt ook de Eindtijd een belangrijke rol in het christendom. Met de oprichting van de Staat Israël zijn christenen gaan denken dat dit het begin van de wederkomst van Christus is. Eerst hebben christenen 2000 jaar lang geprobeerd het Joodse volk uit te roeien omdat deze de Duivel zou vertegenwoordigen. Nu proberen christenen het langs een andere weg en gebruiken ze Israël en het Joden als decor voor de terugkeer van Christus. Volgens extreem rechtse christenen zal een klein deel van het Joodse volk Jezus accepteren en de rest verloren gaan. Feitelijk is deze belangstelling voor de Joden negatief en moeten Joden bijzonder voorzichtig zijn in het aanhalen van zogenaamde 'goede' banden met christenen. (Ultra)-orthodoxe Joden zijn vooral op hun hoede. Zij kennen de gevaren van het christendom als geen ander.]

Rabbijn Van Voolen constateert drie fasen van de naoorlogse belangstelling voor het Jodendom:
  1. De eerste fase vlak na de Tweede Wereldoorlog was er nog weinig aandacht voor Joden vanwege antisemitisme en de wederopbouw. Met moeite konden Joden hun materiële eigendommen weer terugvorderen. De Joodse strijd om weer voogdij te krijgen over Joodse oorlogswezen is erg pijnlijk geweest. Langzaam begon het geweten te spreken, kwamen er dagboeken, en kwamen de herinneringen los.
  2. De tweede fase was het bespreekbaar worden van het grote en het kleine leed. Door de pioniersfase van Israël en vooral door de Zesdaagse Oorlog van 1967 werden Joden in plaats van slachtoffers gezien als helden. Maar daarna werd voor velen Israël een 'probleem'.
  3. De derde fase was de periode waarin antwoord werd gezocht naar het waarom van het antisemitisme. Mede door de christelijke theologie was het mogelijk geweest om 6 miljoen Joden te vermoorden. Nauw hiermee samenhangt de hernieuwde belangstelling van christenen voor 'hun' Joodse wortels. Er werd toegegeven dat Joden Jezus niet hadden vermoord [Etsel: veel christenen denken echter nog steeds dat de Joden schuldig zijn]. Eerst was de Jood een godsmoordenaar en nu is het iemand die een authentiek licht op het N.T. zou kunnen laten schijnen. [Etsel: Ik deel deze visie van rabbijn Van Voolen niet. Een religieuze Jood kan theologisch niet veel zeggen over het N.T. behalve aangeven dat het géén Joods boek is.]

De belangstelling voor het Jodendom komt dus enerzijds voort uit schuldgevoelens en anderzijds overdreven liefde voor Joden en het Jodendom (dat even schadelijk kan zijn als het antisemitisme). Beide vormen een slechte basis voor een gezonde belangstelling voor Joden en het Jodendom. [Etsel: Alleen Noachieden, niet-Joden die de Noachidische geboden naleven, kunnen een gezonde belangstelling hebben voor Joden en het Jodendom.]

Jodendom nu

Volgens Van Voolen is het Jodendom moeilijk te definiëren. Joden wonen nog steeds verspreid over de wereld. Het Jodendom is beïnvloed door verschillende culturen en godsdiensten. Er zijn veel overeenkomsten maar ook verschillen. Bovendien zijn niet alle Joden religieus. Religie is niet de enige bindende factor. Er zijn ook culturele, sociale of politieke factoren. De sterkste band is misschien wel de verbondenheid met Israël.

[Etsel: Hier ben ik het ook niet eens met de liberale rabbijn Van Voolen. Het Jodendom is heel goed te definiëren. Het is de band die bestaat tussen het Joodse volk en de Tora. Dat is het enige Jodendom dat bestaat. Alle andere invloeden zijn slechts tijdelijk. De Tora is eeuwig. Joods theater, Joodse Maccabiade, Joodse voetbalclub, etc. zijn slechts tijdelijke factoren. Die bepalen niet het Jodendom. Alleen de Tora doet dit.]

Joden in Nederland

De meeste Joden in Nederland hebben zich hier in de moderne tijd gevestigd. Er zijn globaal twee groepen: Sefardiem (Zuid-Europese Joden) en Asjkenaziem (Oost-Europese Joden). Religieus gezien bestaat er een verschil tussen orthodox en liberaal. De meeste Joden wonen in Amsterdam en Amstelveen (ruim 20.000 in de jaren '80). Verder zijn er centra in Amersfoort, Arnhem, Bussum, Eindhoven, Enschede, Den Haag, Groningen, Haarlem, Leiden, Maastricht, Rotterdam en Utrecht. De saamhorigheid onder Joden wordt bepaald door de Tweede Wereldoorlog en de Staat Israël. Hierbij spelen respectievelijk het Joods Maatschappelijk Werk en het CIDI een belangrijke rol. Op cultureel gebied is het Joods Historisch Museum belangrijk. Veel Joodse jongeren hebben een geringe kennis of negatieve opvattingen over het Jodendom. Toch zoekt men naar haar Joodse identiteit. Deborah is een orthodoxe vrouwen forum; Shalhomo verenigt Joodse homoseksuelen; er zijn schrijvers en kunstenaars die persoonlijke getuigenissen afleggen van hun Jood-zijn.

In dit boek komt de veelzijdigheid van de moderne Joodse werkelijkheid (religie, cultuur, zoeken naar identiteit, liefde voor Israël, etc.) naar voren.

Mening van Etsel

Dit boek geeft een aardig beeld van Joods Nederland. Duidelijk is dat de Tweede Wereldoorlog en Israël een belangrijke rol spelen binnen de Joodse gemeenschap, hoewel er mijns inziens niet echt sprake is van één Joodse gemeenschap. Van Voolen gaf al aan dat er Sefardische en Asjkenazische Joden zijn met hun eigen synagogen. Verder heb je het onderscheid tussen orthodox en liberaal en heb je ook veel niet-religieuze Joden. Niet duidelijk wordt in het boek dat het Nederlandse Jodendom onder invloed kwam van twee internationale bewegingen, de Beweging voor Progressief Jodendom en de ultra-orthodoxe Lubavitcher beweging (Chabad).

Deze recensie is in 2011 geschreven en het is onduidelijk hoe het Joodse leven in Nederland er de komende decennia uit zal zien. Gaan veel Joden alsnog naar Israël vertrekken vanwege het toenemend antisemitisme? Wordt hiermee de Joodse gemeenschap die achter blijft ook hechter als reactie op de boze buitenwereld? Of zullen Joden juist minder openlijk voor hun identiteit uitkomen? Wat is de invloed van de religie? Hoe lang blijft de oorlog nog invloed uitoefenen op de Joodse gemeenschap zodra de laatste overlevenden overleden zijn? En hoe zullen de niet-Joden zich op den duur opstellen t.a.v. de Holocaust als de meesten van hen na de Tweede Oorlog zijn geboren en de verhalen alleen nog maar kennen van horen zeggen? Veel hangt ook af van hoe de Nederlandse samenleving zich ontwikkelt. Nederland is al lang niet meer zo christelijk als voorheen. Tevens neemt de islam een steeds belangrijkere plaats in binnen de Nederlandse samenleving (in dat opzicht is het boek al weer redelijk gedateerd toen de moslim gemeenschap nog klein was). Of deze twee ontwikkelingen gunstig zijn voor de Joden is nog maar de vraag.

Maar het belangrijkste blijft dat Joden zich houden aan de Tora en niet assimileren met de Nederlandse cultuur. De enige manier om te overleven is om God trouw te blijven. Er is geen andere manier.

Lees verder

© 2011 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: Joodse identiteit – Prof. dr. I.B.H. AbramrecensieBoekrecensie: Joodse identiteit – Prof. dr. I.B.H. AbramOver Joodse identiteit is altijd veel te doen. Prof. dr. I.B.H. Abram heeft er een boekje over geschreven. Hij definieer…
Joods Historisch Museum: rituelen en geschiedenisJoods Historisch Museum: rituelen en geschiedenisHet Joods Historisch Museum is gevestigd in vier synagogen, die tegen elkaar ‘aangeplakt’ staan in het centrum van Amste…
Joods Nederland: onderwijs, jeugd, cultuur en sportJoods Nederland: onderwijs, jeugd, cultuur en sportNa de Tweede Wereldoorlog is het Joodse leven in Nederland weer langzaam gaan opbloeien. De Joodse gemeenschap heeft een…
recensieBoekrecensie: Van Jom tot Jom – NIKVan Jom tot Jom is een Joods boek dat handelt over het dagelijks leven van de Joden. Het boek is uitgegeven door het Ned…
Verboden en geoorloofde huwelijken - Joods orthodoxe visieBinnen het orthodoxe Jodendom gelden strikte regels met betrekking tot met wie men wel en niet mag trouwen. Voor een bui…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Skitterphoto, Pixabay
  • Joods leven in Nederland – enkele actuele aspecten - Yko van der Goot & Klaas A.D. Smelik

Reageer op het artikel "Boekrecensie: Joods leven in Nederland – Van der Goot e.a"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 03-07-2018
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Special: Joods Nederland
Bronnen en referenties: 2
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!