InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > De Fehrs, Arlette Kouwenhoven
recensie

De Fehrs, Arlette Kouwenhoven

De Fehrs, Arlette Kouwenhoven De Fehrs is een kroniek van een mennonietenfamilie van Nederlandse oorsprong. De schrijfster Arlette Kouwenhoven brengt de geschiedenis van deze familie en het menisme in beeld vanaf eind 16e eeuw tot het heden. Ze neemt de lezer op sleeptouw naar het bruisende Danzig, vervolgens naar de Oekraïne, Canada en Mexico.

Arlette Kouwenhoven

Arlette Kouwenhoven (1960) studeerde antropologie. Zij werkte als free-lance wetenschapsjournaliste voor Nederlandse en buitenlandse kranten en tijdschriften en schreef eerder boeken over Madagaskar en de Duits-Nederlandse arts Philipp Franz von Siebold.

Mennonieten

De mennonieten zijn volgelingen van de Friese kerkhervormer Menno Simons en hebben vooral Nederland en Vlaanderen als land van herkomst. De mennonieten komen net als de amish voort uit het anabaptisme (wederdopers), een christelijke beweging die in 1525 is ontstaan in het kielzog van de protestantse Reformatie. De anabaptisten stonden een scheiding van kerk en staat voor, opdat ieder individu zelf kon besluiten of hij zijn leven in dienst van God wilde stellen. Omdat zo'n beslissing alleen door een weldenkende volwassene kan worden genomen, vonden de anabaptisen dat je dan ook pas op volwassen leeftijd gedoopt moest worden. Het anabaptisme kreeg grote aanhang en omdat een scheiding van kerk en staat door de toenmalige machthebbers als een reële bedreiging werd ervaren, werd deze ketterse beweging weldra vervolgd. Daarmee begon ook de telkens terugkerende migratie op zoek naar de ideale plek om te wonen. In de loop van de voorbije vier eeuwen ontstonden er door schisma's allerlei groeperingen binnen de mennonieten; zo had je bijvoorbeeld de Oude Vlamingen, de Oude Friezen, de Waterlanders. Ook vielen er steeds meer mensen af, die zich lieten verlokken door de gemakken van de zich ontwikkelende techniek en een comfortabelere levensstijl. Maar de harde kern bleef trouw aan de tradities en de voorschriften zoals die al eeuwen golden. Rijkdom, uiterlijk vertoon en individuele prestaties waren en zijn uit den boze. Het waren dan ook deze doordouwers die telkens weer pionierden in nieuwe landen.

De Fehrs hadden zich aangesloten bij de Oude Vlamingen. Nu maken De Fehrs deel uit van de laatste conservatieve mennonietenkolonie van Mexico, nazaten van zestiende-eeuwse Nederlanders. In Sabinal, een geïsoleerde plek in de woestijn van Mexico net onder de grens van de Verenigde Staten, proberen zo'n 2000 mennonieten het traditionele leven in stand te houden. Men leeft hier zonder auto's, telefoons, electriciteit of welke andere moderne verworvenheid dan ook. Ze spreken nog steeds Plautdietsch, een variant van het Nederduits. Een zoveelste migratie staat echter op stapel. Eén van de redenen daarvan is de drugsoorlog in Mexico, die ook de mennonieten niet ongemoeid laten. Misschien wordt het deze keer Yucatán

De Fehrs

In het boek van Arlette Kouwenhoven (Uitgeverij Atlas 2011) is het leven van de familie Fehrs de rode draad in de geschiedenis van de mennonieten vanaf de zestiende eeuw tot heden. Alleen al het uitzoeken van de stamboom van de Fehrs, die voorin in het boek is opgenomen, was geen sinecure. Want door de eeuwen heen wemelt het van de Gijsberts, Jacobs en Davids etc.en de geraadpleegde documentatie was niet altijd even expliciet.

Het begint allemaal met Gijsbert de Veer (de naam De Veer heeft een ontwikkeling doorgemaakt totdat het uiteindelijk Fehr werd). In Amsterdam waren rond 1600 na de Alteratie gouden tijden aangebroken en ook de mennonieten ging het voor de wind. Ook Gijsbert was een rijke koopman en het is niet te achterhalen waarom hij ervoor koos om zijn bakens te verzetten naar Danzig. Wellicht werd Amsterdam hem te werelds. Ook al was hij rijk en in het bezit van een buitenhuis, stond dat een sober en godvruchtig leven niet in de weg. Danzig beleefde toen een periode van bloei en na een aanvankelijke aarzeling zag de overheid van Danzig al snel in dat de Nederlandse mennonieten voor nog meer voorspoed zorgden. De mennonieten waren boeren en waterbouwers, zaten in de scheepsindustrie en hadden brandewijnstokerijen. De mennoniet Ambrosius Vermeulen vond o.a. een drankje uit dat bekend werd onder de naam Danziger Goldwasser, een kruidenlikeur met kleine schilfers bladgoud. Je kunt in Danzig dit drankje nog steeds bestellen. Ene Benjamin Defehr huwde met een dertig jaar oudere weduwe Barbara Momber. Haar vader was eigenaar van het Mombersche Kaffee-Haus, wat een geweldige plek moet zijn geweest. Zo schrijft Arlette dat het café een kleine exotische tuin met watervallen, vreemde vogels en vissen en een oranjerie had, 's avonds verlicht door lantaarns en vele kaarsen.
Het zijn maar een paar voorbeelden van de vele, levendig beschreven wetenswaardigheden die de lezer van deze kroniek krijgt voorgeschoteld. Ondertussen krijgt Danzig met de Noordse Oorlog te maken en met de pest. Maar de uiteindelijke oorzaak van de migratie van vele mennonieten naar Rusland was de dreiging van gedwongen assimilatie onder het bewind van Friedrich Wilhelm II.

Het zware pionierswerk van de mennonieten in de Oekraïne werd na een paar jaar beloond met welvaart. Ook in dit hoofdstuk uitgebreide informatie, o.a. over de scholen van Cornies en het Judenplan. Een strijdpunt binnen de Oude Kolonie was het vierstemmig gezang. Dat was één van de redenen waarom Russische mennonieten naar Canada trokken, zo ook de gedeeltelijke clan van de Fehrs. Dat was in 1874 en dat bleek een heel goede beslissing te zijn, want de achterblijvers kregen met de burgeroorlog en de Tweede Wereldoorlog te maken met alle verschrikkingen van dien.

Ook in Canada bereikten de Fehrs een welvaartsstandaard. Ene Peter Fehr schafte zich zelfs een Ford aan. Het vertrek uit Canada naar Mexico had als oorzaak "de schoolkwestie", de oprichting van een Engelstalige school die een bedreiging vormde voor de principes van een deel van de mennonieten.

Bovenstaande is slechts de geschiedenis van de Fehrs in een notendop, die qua exactheid totaal geen recht doet aan de inhoud van het boek. Zo is de ene Fehr de andere niet. De familie was erg groot. Niet ieder tot de familie behorende gezin besloot te zelfder tijd te migreren of deden dat in het geheel niet. Arlette Kouwenhoven heeft voor haar kroniek niets ononderzocht gelaten en doet uitgebreid verslag van het leven van de mennonieten in het algemeen en dat van de Fehrs in het bijzonder tegen een achtergrond van vier eeuwen geschiedenis in de migratiegebieden van de mennonieten. Met de volharding een mennoniet waardig heeft ze zoveel mogelijk de onderste steen bovengehaald. Het is een boeiend verslag geworden, nooit saai om te lezen. Behendig verplaatst Arlette Kouwenhoven zich in een persoonlijke beleving van een de Fehr als in een roman, om vervolgens naadloos daarop aan te sluiten met de historische weergave van de gebeurtenissen.
© 2011 - 2019 Plato, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Shipshewana en de amishShipshewana is een plaats midden in een amishgebied. Het ligt in de Amerikaanse staat Indiana en herbergt de vele doopsg…
Het leven en het geloof volgens de AmishHet leven en het geloof volgens de AmishDe Amish vormen een conservatieve protestants-christelijke geloofsgemeenschap. De Amish zijn een afsplitsing van de menn…
De Amish, terug in de tijdDe Amish, terug in de tijdDe Amish geloofsgemeenschap is een aparte gemeenschap die leeft ver van de “moderne wereld”. Ze kunnen in eigen middelen…
De Amish en verstoting uit de gemeenschapDe Amish en verstoting uit de gemeenschapDe Amish is een religieuze gemeenschap in Noord- Amerika. Zij leven sober en afgesloten van de buitenwereld. De Amish ve…
NEAT, Non-Exercise Activity ThermogenesisIs sporten noodzakelijk om af te vallen? Het is zeker aan te raden, maar het belangrijkste is om veel te bewegen en dat…

Reageer op het artikel "De Fehrs, Arlette Kouwenhoven"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Plato
Laatste update: 04-11-2011
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!