recensie

Boekrecensie: Israël achter de schermen - Salomon Bouman

Boekrecensie: Israël achter de schermen - Salomon Bouman Israël achter de schermen (2004) met als ondertitel zionisme op een dwaalspoor is een journalistiek boek over de Israëlische politiek en maatschappij. Het behandelt de achtergronden van het nieuws, zoals Salomon Bouman dat jarenlang heeft ervaren als correspondent. Een recensie.

Gegevens

  • Titel: Israël achter de schermen (zionisme op een dwaalspoor)
  • Auteur: Salomon Bouman
  • ISBN: 9789044604740
  • Uitgeverij: Prometheus
  • Jaar: 2004

De auteur

Salomon Bouman (1937) is 37 jaar lang (1966-2003) correspondent in Israël voor NRC Handelsblad. Hij noemt zichzelf oorlogscorrespondent. Niet dat hij achter legers aantrekt, maar het front is dagelijks om hem heen in de vorm van hoogspanning en angst die heerst in Israël. Het Israëlisch-Palestijnse conflict loopt als rode draad door de oorlogen met de Arabische buurlanden. De Israëlische doodsangst uitgedrukt in ideologische territoriale expansie, ten koste van een Palestijnse staat, ziet Bouman als een dwaalspoor van het zionisme. Het correspondentschap wordt zwaarder naarmate het Israëlische beleid nationalistischer en gewelddadiger wordt. Maar hij blijft van zijn vak houden.

De inhoud van het boek: Israël achter de schermen

Het boek is slechts gedeeltelijk chronologisch van opzet. Er wordt meer gesproken over thema's en personen waarmee de auteur in aanraking komt. Bouman gaat bijvoorbeeld in op de complexheid van de religieuze problematiek in Israël. Er is geen scheiding van synagoge en staat. De macht van het rabbinaat op het gewone leven is groot. Ook behandelt hij de binnenlandse politiek die wordt gekenmerkt door versnippering. Eerst is sprake van een zekere stabiliteit maar vanaf 1981 tot 2004 kent Israël elf regeringswisselingen. Daarnaast komt de buitenlandse politiek aan de orde, zoals het vredesproces.

Mijn mening

Valse messias

Bouman gaat verder in op de gevaren die hij heeft meegemaakt aan het front, tijdens de Golfoorlog en de twee intifada's (Palestijnse opstanden). Volgens hem verkeren de Joden nergens in zo'n groot gevaar als in Israël. De auteur probeert de vraag te beantwoorden of de zionistische boodschap een valse messias is. Hij wijst hierbij op de bezetting van Arabisch land in 1967 en de vestiging van nederzettingen in de veroverde gebieden. Daardoor verloor Israël, volgens Salomon Bouman, de glans van een humanitaire socialistische pioniersstaat en een veilige plek voor Joden na eeuwen vervolgd te zijn geweest. Het zionisme raakt op een dwaalspoor. De oorzaak hiervan legt Bouman bij de invloed van de (religieus) nationalisten en aan het groeiend kapitalisme na 1967. Maar heeft hij hier wel gelijk in? Nergens in het boek gaat Bouman in op de situatie vóór de oprichting van de staat in 1948. Dit is weliswaar gebeurd vóór zijn correspondentschap en past misschien niet in zijn boek, maar die situatie maakt wel duidelijk dat het conflict met de Arabieren dan al een feit is. Palestina is dan al geen veilige plek voor Joden. De oprichting van de staat in 1948 en de opbouwjaren daarna kenmerken zich evenzo zeker niet door veiligheid; er zijn in die tijd veel Arabische infiltraties. Om derhalve te concluderen dat het na de oorlog van 1967 onveiliger is geworden in Israël is mijns inziens overdreven.

Daarnaast betekent de oprichting van de staat -bezien vanuit Arabisch perspectief- een ramp. Er zijn in de oorlog van 1948 meer Palestijnen op de vlucht geslagen of verdreven dan in de oorlog van 1967. Dus zo humaan is de Israëlische pioniersmaatschappij niet vanuit Palestijnse oogpunt bezien, zoals Bouman de lezer wil doen geloven. Wel gaat Bouman in op de "onteigeningspolitiek" van "Arabische grond" en de vestiging van nederzettingen in Galilea door de pioniersmaatschappij. In feite komt dat overeen met de "onteigeningspolitiek" in de gebieden die ná 1967 zijn veroverd.

Zwaard van Damocles

Een andere vraag die de schrijver zichzelf stelt is of de Palestijnse kwestie als het zwaard van Damocles boven Jeruzalem hangt. Het demografisch probleem (snelle Palestijnse bevolkingsgroei) is de inzet geworden van het Israëlische politieke debat. In 2020 zal de Joodse meerderheid tussen de rivier de Jordaan en de Middellandse Zee zijn geslonken tot onder de 50 procent. Zonder de bezette gebieden blijft de Joodse meerderheid voorlopig bestaan. Bij het vasthouden van de bezette gebieden vreest Bouman een apartheidsstaat. Hij wijst bovendien op de gevaren van het moslimfundamentalisme.

Maar ook hier mis ik iets. Nergens gaat de schrijver in op de vraag hoe een Palestijnse staat naast Israël eruit moet komen te zien. Inmiddels is -na het verschijnen van het boek in 2004- al een vijandig islamitisch staatje gevormd in de Gazastrook waaruit Israël zich eenzijdig -zonder vredesregeling- heeft teruggetrokken. Hoe zal dat voor Israël uitpakken? En wat gaat er gebeuren met de Westoever als er geen vredesregeling komt? Kan Israël er zich wel uit terugtrekken? Zal Hamas hier ook niet aan invloed gaan winnen, zelfs als er een vredesregeling is? Wat is zo'n regeling voor Hamas waard?

De Palestijnse kwestie is inderdaad het zwaard van Damocles voor Israël, maar de vraag is hoe dit op de beste manier kan worden opgelost. Terugtrekking lijkt op dit moment een te naïeve en te gevaarlijke oplossing.

Conclusie

Ondanks bovengenoemde 'tekortkomingen' is het een goed boek. Het boek is redelijk objectief beschreven en leest gemakkelijk. Salomon Bouman toont grote liefde voor Israël, maar vindt het jammer dat het land zich niet geheel aan zijn verwachtingen voldoet. Dat laatste zal voor veel Joden cq. Israëliërs gelden. Israël verkeert nu eenmaal in een rottige situatie en dat lijdt tot ontevredenheid onder de bevolking. Of dit de schuld is van Israël zelf of van de Arabieren is een vraag die moeilijk te beantwoorden is. Veel mensen denken hierover de wijsheid in pacht te hebben. Maar achteraf conclusies trekken is gemakkelijker dan vooraf onder vijandelijke druk beslissingen te nemen.

Meer informatie Startpagina - Recensies boeken over het Midden-Oosten.
© 2007 - 2021 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Israëlisch-Arabische oorlogen: Operatie Litani 1978Israëlisch-Arabische oorlogen: Operatie Litani 1978Operatie Litani was een Israëlische invasie in Libanon in 1978 tot aan de rivier de Litani. Doel was om de PLO ten noord…
Noachieden: Zionisme en racisme Elie WieselIn zijn boek 'Een Jood vandaag' heeft Elie Wiesel een artikel geschreven over Zionisme en racisme. Het was naar aanleidi…
Israël feiten: Zionisme is geen racismemijn kijk opIsraël feiten: Zionisme is geen racismeHet conflict in het Midden-Oosten staat bekend om zijn vele leugens en mythen. Daarom is goede voorlichting van belang.…
Positieve feiten over IsraëlPositieve feiten over IsraëlIsraël kan trots zijn. Het doet het relatief goed op het gebied van wetenschap, technologie, democratie, migratiepolitie…

Boekrecensie: Geen bloemen, wel bezoek - rabbijn R. EversrecensieBoekrecensie: Geen bloemen, wel bezoek - rabbijn R. EversGeen bloemen, wel bezoek (1997) betreft een analyse van rouwverwerking van de Joodse theorie en praktijk. Het is een boe…
Boekrecensie: De revolutie der vromen - Daniël MeijersrecensieBoekrecensie: De revolutie der vromen - Daniël MeijersDe revolutie der vromen (1989) gaat over het ontstaan en de ontwikkeling van het chassidisme. Het behandelt de instituti…
Bronnen en referenties
  • Israël achter de schermen - Salomon Bouman
Jehoeda (1.614 artikelen)
Laatste update: 30-05-2021
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Bronnen en referenties: 1
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Artikelen met het label 'Recensies' bevatten naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in de vorm van een beoordeling.