InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Madelon – Het verborgen leven van Madelon Székely-Lulofs
recensie

Madelon – Het verborgen leven van Madelon Székely-Lulofs

Madelon – Het verborgen leven van Madelon Székely-Lulofs De roman van Kester Freriks over het leven van de in Indië geboren schrijfster Madelon Székely-Lulofs (1899 – 1958) is zowel een roman als een biografie. De levensloop van de schrijfster wordt min of meer biografisch gepresenteerd, haar biograaf Harry Ternede is een echte romanfiguur. Of is hij een alter ego van auteur Kester Freriks, waarmee het boek deels autobiografisch wordt?

Boekgegevens

Madelon – Het verborgen leven van Madelon Székely-Lulofs,
roman van Kester Freriks
Uitgeverij Conserve, Schoorl 2005
ISBN 90 5429 211 3

Het boek bestaat uit dertien hoofdstukken en een verantwoording door de auteur. Het telt 208 pagina’s.

De uitgeverij brengt tevens de Indische letteren-reeks uit, waarin van Madelon Székely-Lulofs de volgende boeken zijn opgenomen:
  • Rubber, debuutroman en bekendste boek van de schrijfster
  • De hongertocht

Motto van het boek:
‘Mijn hart is verdwaald. Ik moet naar huis.’
Madelon Székely-Lulofs, Koelie

Samenvatting: introductie

Hoofdpersoon is Harry Ternede, geboren in Jakarta, Indonesië. Zijn vader werkte er in de naoorlogse periode als telegrafist voor de nationale luchtvaartmaatschappij Garuda, totdat alle Nederlanders het land moesten verlaten. Het gezin Ternede, met Harry als enig kind, kwam in het Overijsselse Mariënlo te wonen.
Op zijn zeventiende heeft Harry die plaats verruild voor Amsterdam, waar hij nu als lichttechnicus in het theater werkt. Hij is al jaren gescheiden van zijn vrouw; hun beider dochter Lydia van zeventien woont bij haar moeder in Haarlem en logeert regelmatig een weekendje bij Harry. Af en toe gaat zij met Harry mee om zijn dementerende moeder in haar Overijsselse verzorgingshuis te bezoeken. Verder gaat zij meer en weer haar eigen weg, zonder zich iets van haar vader aan te trekken. Net zoals Harry zich op die leeftijd niets van zijn moeder aantrok en haar met een leeg nest achterliet.

De band tussen moeder en zoon is hecht, haar ziekte maakt veel bij Harry los. Haar gelukkigste jaren liggen in het voormalig Nederlands-Indië, waar ze begin twintig en net getrouwd, woonde. Nu verblijft ze al zeven jaar in het verzorgingshuis, haar geheugen is weg en ze lijkt stervende.
Hij denkt terug aan de romans die ze hem meegaf, toen hij het huis uitging, waaronder verschillende titels van de auteur Madelon H. Székely-Lulofs, zijn moeders lievelingsauteur. Madelon, geboren en getogen in Nederlands-Indië, schreef over het leven in de voormalige kolonie. Haar beroemdste boek, de debuutroman Rubber, over het plantersleven op Sumatra, deed in de jaren dertig van de vorige eeuw veel stof opwaaien. Zijn moeder heeft de schrijfster overigens een keer in levende lijve ontmoet, toen ze een lezing van haar halverwege de jaren vijftig in Deventer bijwoonde.

Madelon Székely-Lulofs

Een auteursportret van Madelon doet Harry aan zijn moeder denken, in haar gelukkige jaren in Indië. Hij besluit tijdens zijn vakantie de geschiedenis van zijn moeder terug te halen, door de biografie van Madelon Székely-Lulofs te schrijven en de levensloop van de twee vrouwen te koppelen. Het einde van Székely-Lulofs is Harry bekend, de internationaal beroemde schrijfster stierf in 1958, na een hartaanval in een bakkerij in de Amsterdamse Beethovenstraat, bijna volledig in de vergetelheid geraakt. Nu is het zaak de rest van haar leven te reconstrueren.

Gaandeweg raakt hij meer en meer in de ban van Madelon en diverse activiteiten moeten haar sfeer verder op roepen. Harry brengt een bezoek aan haar graf en aan de kade waar de boten naar Indië vertrokken. Ook krijgt hij het voor elkaar dat het Filmmuseum de filmbewerking van Rubber voor hem vertoont. Een bezoek aan het Letterkundig Museum in Den Haag levert de allereerste aanvullende informatie op en de titel van zijn boek: Vergeten Indië. Het schrijven van de biografie brengt inderdaad de Indische levensjaren van zijn moeder terug.

Harry filosofeert over zijn rol als biograaf: welke informatie is bruikbaar, in hoeverre mag fantasie een rol spelen bij de reconstructie van het verhaal? Op zoek naar meer archiefmateriaal belandt hij bij Querido, de uitgeverij die in de jaren vijftig Rubber en andere titels van Székely-Lulofs opnieuw uitbracht. Madelon werkte mee aan een bundel autobiografische auteursschetsen, en Harry mag langskomen om haar bijdrage te bekijken. Het document bevat waardevolle informatie voor de biograaf over de Indische jaren van Madelon en haar ontheemde leven.

De jeugdjaren grotendeels in Indië, de middelbare-schooltijd in Nederland, de terugkeer naar Indië vanwege haar ernstig zieke moeder, gevolgd door een huwelijk op jonge leeftijd met een echtgenoot kersvers uit Holland. Het jonge paar vertrekt naar Deli op Sumatra, waar echtgenoot Hendrik Doffegnies zich als planter vestigt en waar op haar negentiende haar oudste dochter geboren wordt, een jaar gevolgd door nummer twee.
Madelon is dikwijls alleen en zoekt haar heil in het schrijven. Ze maakt kennis met Lászlo Székely, een Hongaar die eveneens planter is en karikaturen tekent voor de Sumatra-Courant. Hij beveelt Madelon aan bij die krant voor de berichtgeving uit Deli, het betekent haar schrijversdebuut.

Het huwelijk met haar man is een aflopende zaak, Madelon is verliefd op de Hongaar. Ze vertrekt een jaar met haar kinderen naar haar moeder, die inmiddels in Australië woont. Haar man vraagt een scheiding aan, de kinderen worden naar Nederland gestuurd en Madelon en Lászlo kiezen openlijk voor elkaar, een schandaal in die tijd.

Een jaar later vertrekt het stel naar Hongarije, treedt daar in het huwelijk om later terug te keren naar Sumatra. Hier krijgt het paar een kind, waarna ze in 1930 voorgoed naar Europa – Hongarije vertrekken. De oorlogsjaren en de tijd erna brengt Madelon door in Nederland. Geld en geldgebrek spelen een belangrijke rol in die latere Europese jaren, tot aan haar overlijden in 1958.

Slot

In de auteursbiografie van Madelon herkent Harry een parallel met Rubber, het leven de schrijfster is nauw verweven met dat van de personages in haar boek.
Op de uitgeverij ontmoet hij Florence Verstrooijen, die het archief voor hem heeft nageplozen. Zij vertelt terloops dat het materiaal vol onduidelijkheden en hiaten zit en dat hij niet de enige is die moeite heeft de biografische gegevens over Madelon te duiden. Even vreest Harry voor concurrentie.
Een cafébezoek met Florence eindigt in bed. De wereld van zijn stervende moeder en de reeds gestorven Madelon moet plaats maken voor die van een levende vrouw. Voor Harry voelt dit als verraad aan zijn dochter, net als zijn moeder zich destijds verraden voelde toen Harry met zijn vriendin kwam aanzetten.

Aan het eind van het boek gaat Harry met zijn manuscript een laatste maal bij zijn moeder op bezoek. Hij leest haar zijn tekst voor, en heel even heeft ze door de Indische herinneringen een geestelijke opleving. Ze reageert op haar zoon en hetgeen hij haar voorleest, kort erna komt ze te overlijden.

Lagen en lijnen: de structuur van het boek

Madelon is opgebouwd uit verschillende lagen en verbanden, die af en toe wat gekunsteld aandoen.
Het is een biografie over het leven van de schrijfster Madelon Székely-Lulofs, maar verhaalt tevens over het leven van Harry en zijn ouders. Op zijn beurt gaat in Harry weer een stukje Kester Freriks schuil, eveneens na de oorlog in Indonesië geboren en als biograaf van Madelon Székely-Lulofs bezig met het schrijven van een verantwoorde, maar brutale biografie. Maar in hoeverre het lukt om het leven van anderen terug te halen, is nog maar de vraag.

In de roman Rubber valt het leven van de hoofdpersonen deels samen met dat van Madelon Székely-Lulofs. In Madelon – Het verborgen leven van Madelon Székely-Lulofs laat Kester Freriks het ontheemde leven van Madelon deels samenvallen met dat van de moeder van hoofdpersoon Harry.

Grappig is dat Harry bij zijn biografische naspeuringen even voor mogelijke kapers op de kust vreest. Inderdaad verscheen enige tijd na de publicatie van Madelon in 2007 nog een boek over de schrijfster, Tumult – Het levensverhaal van Madelon Székely-Lulofs getiteld. Geen roman, maar een ‘echte’ biografie, geschreven door Frank Okker. Kester Freriks – en Harry – hadden dus naar alle waarschijnlijkheid met een concurrent te maken.

Kester Freriks

Kester Freriks heeft een omvangrijk oeuvre van romans, verhalen, gedichten, essays en toneelstukken op zijn naam staan en schreef al eerder een biografie over een vrouwelijke auteur van Nederlands-Indische literatuur: Geheim Indië – Het leven van Maria Dermoût 1882-1962. Indië en Indonesië spelen verder een rol in zijn verhalenbundels Grand Hotel Lembang en Eeuwig Indië.
In zijn roman Dahlia’s en sneeuw uit 2008 schrijft Freriks over een vrouw met Alzheimer, de ziekte die ook – net als bij Harry – zijn moeder trof.

Kester Freriks werd in 1954 in Jakarta geboren. Net als bij biograaf Harry in Madelon was ook de vader van Freriks telegrafist bij Garuda en verhuisde het gezin noodgedwongen terug naar Nederland in 1957. Uiteindelijk kwam ook Freriks op de middelbare school in Twente terecht, om daarna voor zijn verdere studie naar Amsterdam te verhuizen.
Hier studeerde hij naast Nederlandse taal- en letterkunde ook filosofie en Duits, alsmede theaterwetenschappen. Een aantal jaar was hij als acteur, dramaturg en vertaler verbonden zijn aan een toneelgroep, waarmee ook weer enige overeenkomst met het theatervak van Harry te bespeuren valt.
Kester Freriks is tevens werkzaam als journalist en heeft verschillende boeken over zijn fascinatie voor vogels gepubliceerd.

Zijn eerste roman Hölderlins toren uit 1981 werd in 1982 bekroond met een literaire prijs. Zijn boek Madelon – Het verborgen leven van Madelon Székely-Lulofs kwam bijna in aanmerking voor een minder begeerde prijs; het boek stond op de shortlist voor de Gouden Doerian 2006. Al is de vrucht toepasselijk tropisch, de prijs staat, net als de geur van de vrucht, in een kwade reuk: hij wordt toegekend aan de slechtste Nederlandse literaire roman.

Meer informatie over de auteur is te vinden op zijn auteurswebsite kester freriks.

Lees verder

© 2010 - 2019 Sierkunst, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ontmoeting met de dood - verhalen van M.H. Székely-LulofsrecensieOntmoeting met de dood - verhalen van M.H. Székely-LulofsOntmoeting met de dood is een postuum uitgebrachte verhalenbundel met een bijzondere ontstaansgeschiedenis. De verhalen…
Maria Dermoût’s Verzameld werk, boekbeschouwingrecensieMaria Dermoût’s Verzameld werk, boekbeschouwingIn 'Verzameld werk' is bekend en minder bekend werk van Maria Dermoût opgenomen. Zij wordt gezien als een Nederlands-Ind…
Biografie Thea BeckmanIn 1957 debuteerde ze als schrijfster met een roman voor volwassene: Anjers voor Adèle. Ze koos als schrijversnaam de ac…
Jane Austen, haar biografieTeruggetrokken en ongehuwd schreef Jane Austen in de achttiende-eeuwse Engelse samenleving haar beroemdste werken, waari…
Boekverslag: Marion Bloem; Geen gewoon Indisch meisjeDe hoofdfiguur inditboek, die soms als vertelster in de ik-vorm optreedt, is gesplitst in twee schijnbaar aparte persona…

Reageer op het artikel "Madelon – Het verborgen leven van Madelon Székely-Lulofs"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sierkunst
Laatste update: 20-03-2011
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Special: M.H. Székely-Lulofs
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!