InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Het einde van het spel van Graham Greene
recensie

Het einde van het spel van Graham Greene

Elke mens ziet zich vroeg of laat in zijn leven met de vraag geconfronteerd naar de zin van het leven. Waarom brengen we een zeker aantal jaren door op aarde? En wat erna: stopt het allemaal als we onze laatste adem uitblazen of wordt er nog een vervolg aan gebreid in een andere wereld?

Is Hij er of niet?

Het is de eeuwige vraag waarop niemand een sluitend antwoord kan verzinnen. Waardoor de mensheid in twee groepen wordt opgesplitst: gelovigen en ongelovigen. Voor de ene is God een feit, voor de andere onzin. De eersten argumenteren dat de aarde en de mens een creatie van een Opperwezen is naar wie we terugkeren na de dood. De anderen bestempelen God als de creatie van de wanhopige mens die een godheid nodig had en Hem afbeeldde als een kloon van de mens.

Rationeel gezien is het onmogelijk een van beide stellingen empirisch te onderbouwen. Noch het bestaan van God, noch de ontkenning van een spiritueel bestaan na de dood kunnen wetenschappelijk aangetoond worden omdat bewijzen nu eenmaal niet voorhanden zijn. De zin of de zinneloosheid van het bestaan blijven een punt van discussie waaraan geen ontsnappen mogelijk is. Opmerkelijk is dat sommige ongelovigen zich in het zicht van de dood plots wel tot de God wenden die ze hun hele leven hebben bestreden alsof ze Hem als laatste redplank voor de grote leegte beschouwen. Worden we tot stof herleid of is er dan toch een verrijzenis van het vlees?

Het einde van het spel

Met deze prangende vragen worden de hoofdpersonages van de roman ‘Het einde van het spel ‘ (The end of the affair) (1951) van Graham Greene geconfronteerd. De worsteling met het wezen van het bestaan is het grote thema dat dit boek beheerst.

Het begint allemaal bij de verhouding die schrijver Maurice Bendrix tijdens de Tweede Wereldoorlog aanknoopt met Sarah Miles, echtgenote van een vooraanstaand Brits ambtenaar. Gedreven door jaloezie en achterdocht omdat Sarah niet wil scheiden balanceert de verhouding op een dunne koord tot een dramatische gebeurtenis er een abrupt einde aan stelt. Tijdens een bombardement van Londen wordt Bendrix in het traphuis van zijn woning naar beneden gecatapulteerd waar hij voor dood blijft liggen. Als hij levend en wel opnieuw bij Sarah in de slaapkamer verschijnt blijkt er een verkoeling in hun relatie te zijn opgetreden en Sarah breekt de verhouding af.

De zoektocht van Sarah Miles

Pas jaren later zal Bendrix in Sarah haar dagboek lezen dat ze God beloofd had haar minnaar te verlaten als Hij hem het leven terugschonk. Ondanks haar brandende liefde en de verleiding om haar belofte te breken in haar blijft smeulen houdt ze haar woord en lijkt ze zich tot het katholicisme te hebben bekeerd, want de verrijzenis van Bendrix kon enkel een teken van God zijn.

Sarah gaat op zoek naar een bevestiging van het bestaan van God. In haar zoektocht naar ‘de waarheid’ ontmoet ze de atheïst Richard Smythe die in een park vurige betogen afsteekt om zijn toehoorders ervan te overtuigen dat God niet bestaat. Vreemd genoeg sterkt Smythes obsessionele kruistocht tegen de kerk Sarah in haar ontluikende geloof: zo’n hardnekkig verzet kan enkel betekenen dat Hij bestaat.

Nog steeds onderhevig aan twijfels en haar liefde voor Bendrix zoekt ze de priester op van de kerk waar ze geregeld rust zoekt. Deze raadt haar af om van haar man te scheiden en nog contact met haar minnaar te onderhouden. De verzoening die zich stilaan begon te manifesteren wordt abrupt afgebroken. Kort nadien overlijdt ze aan een longontsteking opgedaan tijdens een van haar zwerftochten door de stad.

Een boek van haat

Bendrix noemt het boek dat hij naar aanleiding van de scheiding van Sarah heeft geschreven een verhaal van haat, niet alleen jegens haar man die de vermoedens van ontrouw van zijn vrouw over zich heen liet gaan, maar vooral jegens God die zijn minnares heeft afgenomen. In innerlijke dialogen met God beschimpt hij Hem en spreekt hij zijn afkeer voor de Schepper uit die hij desalniettemin als een realiteit begint te zien. Zijn frustraties werkt hij uit op de priester die Sarah adviseerde.

Mirakels

Bendrix’ scepsis over het bestaan van God krijgt een serieuze knauw als er zich miraculeuze gebeurtenissen voordoen na Sarahs dood. De wijnvlek in Smythes gezicht verdwijnt na een ‘nachtelijk bezoek’ van Sarah en het zoontje van Parkis, de privédetective die Bendrix had gehuurd om de gangen van zijn ex-minnares na te gaan, herstelt van de ene dag op de andere van een buikziekte omdat zij hem had opgezocht en zijn buik had aangeraakt en in een boek een opdracht had geschreven. Ofschoon Bendrix, en met hem de hele gemeenschap van ‘ongelovigen’, zulke gebeurtenissen als puur toeval beschouwen die te gemakkelijk door de katholieke kerk als het werk van een heilige worden gezien, doen ze hem onbewust overhellen naar de aanvaarding van een God, hoewel niet van harte. Van Hem houden zal nooit mogelijk zijn.

Voor een stuk autobiografisch

Greene zelf bekeerde zich op 22-jarige leeftijd tot het christendom en de verhouding die hij in ‘Het einde van het spel’ beschrijft steunt op een van de relaties die hij na zijn huwelijk heeft gehad. ‘Het einde van het spel’ was het vierde en laatste boek uit zijn ‘katholieke’ cyclus. Het werd twee keer verfilmd: een eerste keer in 1955 met o.a. Deborah Kerr, Van Johnson en Peter Cushing en een tweede keer in 1999 met Julianne Moore (in 2000 genomineerd voor een Oscar als beste actrice), Ralph Fiennes en Stephen Rea.
© 2010 - 2019 Vosje, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Jim Wallis en SojournersJim Wallis en SojournersJim Wallis is de gangmaker achter de organisatie Sojourners. Dit is het Engelse woord voor ‘bijwoners’ en slaat op het f…
Betty Williams, VredesactivisteBetty Williams was een gewone katholieke vrouw in Noord-Ierland, tot de dag dat ze voor haar ogen drie kinderen zag ster…
Het geloof christendomIedereen heeft wel levensvragen: waar komen we vandaan, waar gaan we naar toe, waarom gaan mensen dood, waar gaan we naa…
De gelijkenis van de verloren zoon: Lucas 15 vers 24De gelijkenis van de verloren zoon: Lucas 15 vers 24Want mijn zoon hier was dood, en is weer levend geworden, hij was verloren, en is gevonden. En zij begonnen feest te vie…
Simone de BeauvoirSimone de Beauvoir was haar tijd ver vooruit. Ze was filosofe en richtte zich op het existentialisme, daarnaast was ze f…

Reageer op het artikel "Het einde van het spel van Graham Greene"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vosje
Gepubliceerd: 31-07-2010
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Artikelen met het label 'Recensies' bevatten naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in de vorm van een beoordeling.
Schrijf mee!