InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Boekrecensie: En God bleef zwijgen - Schalom Ben-Chorin
recensie

Boekrecensie: En God bleef zwijgen - Schalom Ben-Chorin

Boekrecensie: En God bleef zwijgen - Schalom Ben-Chorin De liberaal religieuze Jood Schalom Ben-Chorin (1913-1999) heeft een boek geschreven met de titel 'En God bleef zwijgen'. Hierin staat de vraag centraal hoe Joden en christenen kunnen blijven geloven na Auschwitz. Ben-Chorin meent dat het geloof een aanzet kan geven tot een antwoord. Hoewel Ben-Chorin verklaart dat het christendom na Auschwitz bankroet is, gaat hij niet in op de vraag hoe het christendom zichzelf zo heeft kunnen verlagen. In deze recensie doen wij wel een poging.

Gegevens

  • titel: En God bleef zwijgen, een joods credo
  • auteur: Schalom Ben-Chorin
  • jaar: 1988
  • uitgeverij: Gooi en Sticht
  • ISBN: 90 304 0412 4

Inhoud van het boek 'En God bleef zwijgen'

Misschien geeft de titel van het boek wel meteen aan dat het geschreven is door een religieus liberale Jood en niet een orthodoxe Jood. Hoewel orthodoxe Joden uiteraard ook veel moeite hebben met de grote Ramp (Sjoa), zal deze toch niet snel zeggen dat God bleef zwijgen. Zelfs in de vernietigingskampen bleven vele orthodoxe Joden (niet allemaal) hun geloof in God behouden.

Ben-Chorin schrijft vijf hoofdstukken in zijn boek. In het eerste hoofdstuk betoogt hij dat de Holocaust met geen enkele andere ramp in de geschiedenis te vergelijken is. Voor de orthodoxe Jood geldt dat de vernietiging van de Joodse Tempel de grootste ramp in de Joodse geschiedenis is zonder daarbij de Holocaust te willen bagatelliseren. In het tweede hoofdstuk gaat de schrijver in op de theologie na Auschwitz. Hij merkt terecht op dat het christendom bankroet is. In de volgende hoofdstukken komt het lijden, de Knecht des Heren (Israël als volk dat lijdt versus Jezus die lijdt) en de vertroosting van Jeruzalem aan de orde.
Alles wordt belicht vanuit liberaal Joods standpunt waarbij aangetekend moet worden dat Schalom Ben-Chorin zich tijdens zijn leven actief bezighield met de dialoog tussen Joden en christenen. Zowel de liberaal Joodse invalshoek en de Joods-christelijke dialoog leiden ertoe dat hij zich wat gematigder opstelt tegenover het christendom c.q. er meer begrip voor kan opbrengen dan dat een gemiddelde orthodoxe Jood zou doen. Desondanks uit hij wel degelijk stevige kritiek op het christendom.

Mening Etsel over het boek 'En God bleef zwijgen'

Reeds lange tijd houd ik me bezig met de vraag hoe het komt dat het christendom zich heeft kunnen ontwikkelen tot een haatdragende godsdienst met enorm veel geweld in haar 2000 jarige bestaan. Dieptepunt was de Holocaust waarbij veel gedoopte christenen -die tot de nazi's behoorden- Joden in de vernietigingskampen hebben uitgemoord. In mijn zoektocht naar een antwoord op deze vraag kan ik drie mogelijke oorzaken aanwijzen:
  1. Het christelijke geloof in de erfzonde waarbij verondersteld wordt dat ieder mens vanaf zijn geboorte zondig is en dat Jezus Christus de individuele zonde van alle mensen op zich zou hebben genomen.
  2. De zogenaamde vervulling van de Tora door Jezus Christus waardoor christenen min of meer afstand hebben genomen van de Tora of er een totaal andere uitleg aan zijn gaan geven dan het Joodse volk.
  3. Het zogenaamde nieuwe verbond waarbij christenen zichzelf als uitverkoren zijn gaan zien en aan het begrip 'uitverkoren' een hele andere betekenis hebben hebben gegeven dan het Joodse volk.

Laten we beginnen met het idee van de erfzonde. Hoewel dit begrip helemaal niet terug te vinden is in de Joodse Bijbel, beweren christenen dat sinds de zonde van Adam elk mens zondig is. Alleen via geloof in Jezus Christus kan de mens bevrijd worden van die zonde.
Wie in het idee van de erfzonde gelooft, gelooft in principe niet meer in de vrije wil van de mens die kan kiezen tussen goed en kwaad. Immers alles wat de mens doet is per definitie zondig. Zo leren christenen dus veel minder inzicht te krijgen in het verschil tussen goed en kwaad. Dit in tegenstelling tot de Joden die niet geloven in de erfzonde en die de nadruk leggen op de vrije wil van de mens om te kiezen tussen goed en kwaad. Hoewel Joden meerdere malen zondigden in de loop der geschiedenis en daarvoor ook gestraft werden door God, hebben ze via oprechte berouw van hun zonden kunnen leren. Deze duizenden jarenlange traditie heeft de Joden dermate ervaren gemaakt dat ze nimmer tot een afschuwelijke zonde als de Holocaust zullen kunnen komen. Christenen missen daarentegen deze ervaring en weten veel minder goed een onderscheid te maken tussen goed en kwaad. Bovendien kunnen zij altijd terugvallen op Jezus Christus die voor hun zonden is gestorven. Dus waar hoeven christenen zich eigenlijk druk om te maken? Jezus Christus lost de problemen voor hen op!

In het verlengde hiervan ligt de zogenaamde vervulling van de Tora door Jezus Christus. Veel christenen menen dat Jezus Christus de enige mens op aarde is geweest die geheel volgens de Tora leefde. Nog los van het feit dat deze visie totaal niet gedeeld wordt door het Joodse volk, is het ook helemaal niet van belang. God heeft de Tora geschonken als leidraad voor het leven. God wist dat de Joden niet altijd in staat waren de Tora na te leven en heeft daarom de mogelijkheid van tesjoeva (berouw) ingebouwd. Via oprecht berouw kan de Jood naar God toegroeien. En dat is juist wat God wil: dat de mens naar Hem toegroeit. Het hele leven is een leerproces dat met vallen en opstaan gepaard gaat. Dit wil niet zeggen dat het goed is bewust te zondigen, maar oprecht berouw biedt de mens wél de mogelijkheid om van zijn fouten te leren en zo dichter bij God te komen. De idee dat geloof in Jezus Christus de Tora vervangt is uiteraard absurd. Zo heeft de mens nooit een leidraad en weet het niet hoe juist te handelen.

Tot slot kom ik op het punt van het zogenaamde nieuwe verbond. Deze stelt dat de Kerk het nieuwe Israël is en dat het oude verbond van Israël niet meer geldig is (volgens sommige christenen is die nog wel geldig maar dan alleen in combinatie met het nieuwe verbond). Deze theorie is om een aantal redenen absurd. Ten eerste sloot God met Israël een eeuwig verbond dat nooit meer veranderd zou worden (zie Joodse Bijbel). Ten tweede beweren christenen dat alleen wie in Jezus Christus gelooft gered zal worden, terwijl bij het eerste verbond (de Tora voor de Joden en de Noachidische geboden voor de niet-Joden) juist alle rechtvaardigen direct in het Paradijs terecht komen en zondaars pas na hun tijdelijk verblijf in de hel uiteindelijk in het Paradijs komen. Christenen hebben dus een nieuwe dimensie aan het begrip 'uitverkoren' gegeven, namelijk alleen geldig voor mensen die in Jezus geloven. Deze definitie verschilt met die van de Joden die stellen dat 'uitverkoren' betekent dat er sprake is van een speciale opdracht zonder dat Joden meer recht hebben op het Paradijs dan niet-Joden. De christelijke visie heeft ertoe geleid dat anders gelovigen (de ketters) in koele bloeden werden vermoord, de Joden in het bijzonder.

Wat kunnen christenen doen om op het goede pad terecht te komen?

Het beste is om afstand te nemen van zaken zoals de erfzonde (dat niet in de Joodse Bijbel voorkomt) en de Noachidische geboden als uitgangspunt te nemen. In dit verband wil ik verwijzen naar het kabbalistische boek Zohar waarin staat geschreven dat de mens in het uur van zijn dood een verschijning krijgt van Adam, de eerste mens. En als de stervende de oer-vader toeroept: “Vanwege uw zonde moet ik nu de wereld verlaten”, dan is het antwoord van Adam: “Ik heb slechts eenmaal Gods wil overtreden, hoe dikwijls echter hebt gij Gods geboden geschonden?”

Terug naar het boek van Schalom Ben-Chorin. Het is een duidelijk Joods-liberaal boek waarbij getracht wordt een menselijk antwoord te vinden op het waarom van het lijden. Een orthodoxe Jood zou het lijden meer passief accepteren als iets van God waar de mens vaak geen antwoord op heeft. Kennelijk vindt God -hoewel Hij tegen het kwaad is- dat het lijden past in Zijn plan met de wereld. De enige manier om het kwaad te vernietigen is door het te overspoelen met het goede. Het kwaad moet feitelijk genegeerd worden; de aandacht moet liggen op het goede. Een tsaddiek (rechtvaardige) zal het kwaad geheel negeren en zich totaal op God focussen; hij lijdt dan ook niet. Het goede kan namelijk bereikt worden door God te zoeken. Het kwaad gedijt slechts in een omgeving waar God niet aanwezig is. De Holocaust bewijst dat de mens niet zonder God kan en dat de mens God juist moet zoeken om het kwaad te overwinnen.

Lees verder

© 2010 - 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het Nash evenwichtHet Nash evenwicht is een evenwicht ontwikkeld door John Forbes Nash Junior. Het is een evenwicht waarbij het voor geen…
recensieRecensie: Het zwijgen van Maria Zachea - Judith KoelemeijerDit boek werd in 2001 uitgegeven en heeft inmiddels aardig wat prijzen in de wacht weten te slepen. Geen wonder want voo…
Nadine GordimerNadine Gordimer is de eerste Zuid-Afrikaanse die een Nobelprijs voor Literatuur won. In haar werk heeft ze zich intensie…
Torastudie 149: Vreemd vuur – Leviticus 10:2-11Torastudie 149: Vreemd vuur – Leviticus 10:2-11De zielen van de zonen van Aharon werden verteerd door vuur. Zij waren het die de Woning moesten heiligen maar daarbij e…
Vol verwondering tijdens lijdenstijd en Pasenmijn kijk opVol verwondering tijdens lijdenstijd en PasenLijdenstijd en Pasen is een keerpunt in de geschiedenis. Vol verwondering lezen we in de Bijbel de lijdensgeschiedenis v…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Rliessum, Pixabay (bewerkt)

Reageer op het artikel "Boekrecensie: En God bleef zwijgen - Schalom Ben-Chorin"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 15-07-2018
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Special: Boeken Jodendom
Bronnen en referenties: 1
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!