InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Boekrecensie: De nacht - Elie Wiesel
recensie

Boekrecensie: De nacht - Elie Wiesel

Boekrecensie: De nacht - Elie Wiesel De nacht van Elie Wiesel is het eerste boek van een trilogie (de nacht, de dageraad en de dag). Het boek gaat over de vernietiging van de Joodse gemeenschap die in Sighet (Hongarije, Transsylvanië) woonde tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op aangrijpende wijze vertelt Elie Wiesel, die afkomstig is uit een vrome chassidische familie, hoe zijn naaste familieleden worden omgebracht door de Nazi's. Hij zelf is de enige die het er levend vanaf brengt.

Gegevens

  • titel: De nacht
  • auteur: Elie Wiesel
  • jaar: 1986 (1958)
  • uitgeverij: Gooi & Sticht
  • ISBN: 90 304 0360 8

Over de auteur Elie Wiesel

Elie Wiesel werd in 1928 geboren in Sighet, een stadje een Transsylvanië (Hongarije). Hij komt uit een chassidische familie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is hij zijn hele familie kwijtgeraakt. Na de oorlog is hij overlevende die over de doden getuigt. Elie Wiesel heeft de Nobelprijs voor de vrede gewonnen.

Inhoud 'De nacht'

Het boek begint met de beschrijving van Elie's jeugd in Sighet. Hij komt uit een vrome chassidische familie. Hij leert overdag de Talmoed en 's avonds de Kabbala (Joodse mystiek). Hij krijgt onderricht van Mosje-de-koster. Eigenlijk is Elie nog veel te jong om uit de Kabbala te leren, maar hij is er erg door gefascineerd. Samen met Mosje-de-koster leest hij soms wel tientallen keren één bladzijde uit de Zohar. Op een dag worden de vreemde Joden uit Sighet verdreven en naar Polen getransporteerd. Mosje-de koster hoort daarbij. Hij weet echter te ontsnappen en vertelt bij terugkomst in Sighet wat er gebeurd is. Alle Joden worden gedood en in diepe kuilen gedumpt die ze zelf hebben moeten graven. Mosje waarschuwt dat dit de andere Joden in Sighet ook zal overkomen. En dat gebeurt ook. De Hongaarse politie zet alle Joden op transport. De Joden zijn verward. Ook de familie van Elie Wiesel wordt in beestenwagens op transport gezet. Elie ziet zijn vader voor het eerst huilen. In de beestenwagen zitten de mensen op elkaar en hebben weinig zuurstof. Eén vrouw draait helemaal door. Ze gilt constant dat er brand is. Niemand ziet echter iets. De anderen proberen de vrouw de mond te snoeren. Uiteindelijk wordt ze stil en zit ze urenlang bewegingsloos voor haar uit te staren. De trein stopt in Auschwitz. Na uren wachten rijdt de trein weer verder. Het eindstation is Birkenau. Daar worden ze geslagen en kaalgeschoren. Ze krijgen gevangeniskleren aan, die onderling geruild worden omdat ze niet passen. Elie probeert zo dicht mogelijk bij zijn vader te blijven. Hij wil hem niet kwijtraken. Er wordt bepaald waar ze naar toe moeten: het werkkamp of het crematorium. Elie staat oog in oog met dr. Mengele die bepaalt dat hij naar het werkkamp moet. Gelukkig mag zijn vader ook naar het werkkamp. Elie begint aan zijn geloof te twijfelen als hij hoort over de crematoria. Hoe kan de hemel zwijgen als er zoveel mensen verbrand worden? Niet veel later moeten Elie en zijn vader naar Auschwitz dat vlakbij ligt. De eerste indruk van het kamp lijkt beter te zijn dan Birkenau. Er zijn betonnen barakken i.p.v. houten barakken. In Auschwitz ontmoeten ze familie uit Antwerpen. Ze blijven niet lang in Auschwitz. Het volgende kamp heet Buna. Daar werken Elie en zijn vader in het electrodepot. Ze worden allebei geslagen. Elie wordt gedwongen zijn gouden kroon uit zijn mond te laten trekken. Ze maken ook verschillende executies mee. Zo wordt één man gedood die probeert soep te eten uit een pan. Ook worden twee mannen en een kind opgehangen. Het kind blijft nog een half uur leven omdat het te licht is. De anderen gevangenen moeten toekijken tijdens de executies. Toch is er ook hoop omdat de Amerikanen het kamp een uur lang bombarderen. Met vreugde ruimen de gevangenen het puin op. Aan het eind van de zomer wordt het Joodse nieuwjaar gevierd. Elie lijkt zijn geloof in God opnieuw te gaan verliezen. Hoe kan God deze ellende toestaan? Ook vindt er weer een selectie plaats. Dr. Mengele is ook hier aanwezig net als in Birkenau. Elie en zijn vader komen de selectie goed door. Anderen zijn minder gelukkig zoals een rabbijn. Na dagen van bidden en teksten uit de Talmoed te reciteren dreigt de rabbijn zijn geloof in God te verliezen. Hij neemt afscheid en wordt afgevoerd naar Birkenau. Ondertussen krijgt Elie een gezwel aan zijn voet. Hij moet geopereerd worden. Het ziekenhuis lijkt enige verlichting te brengen met beter voedsel. Maar ook hier wordt geselecteerd. Na 14 dagen keert Elie naar zijn barak terug. Al spoedig zullen Elie, zijn vader en andere gevangenen weer naar een ander kamp verhuizen. De reden voor het transport is dat de Russen naderbij komen. De Duitsers willen alles doen om zoveel mogelijk Joden te vernietigen. Elie vertelt over de barre tocht in de ijzige koude die hollend afgelegd moet worden. Er vallen veel doden bij. Elie holt als een machine en merkt nauwelijks dat zijn benen hem dragen. Uiteindelijk komen ze in Gleiwitz terecht. Er wordt een nieuwe selectie gemaakt voor de tocht per trein naar Midden-Duitsland. Na dagen en nachten in de trein te hebben doorgebracht komen ze aan in Buchenwald. De gevangenen zijn uitgehongerd en vechten om brood. De vader van Elie is meer dood dan levend. Hij houdt het nog een aantal dagen uit, maar sterft als hij door een Duitse kampbewaarder met een knuppel wordt geslagen. Hij wordt naar het crematorium gebracht. Elie blijft alleen over. Hij kan nauwelijks om de dood van zijn vader huilen, zo uitgeput is hij. Na een aantal weken wordt het kamp bevrijd door de Amerikanen. De gevangenen hebben maar één verlangen: brood. Er is geen gevoel van wraak. Na een paar dagen raakt Elie vergiftigd. Hij zweeft drie weken lang tussen leven en dood. Als hij weer beter is kijkt hij voor het eerst in de spiegel: hij ziet een lijk. Dit beeld zal hij nooit meer vergeten.

Mening Etsel over 'De nacht'

De nacht is een klein boek van zo'n 112 bladzijden. Maar het is een boek dat een enorme indruk maakt. Veel langer had ook niet gehoeven, want dat zou de lezer alleen maar depressief hebben gemaakt. Elie Wiesel heeft een indringend verslag geschreven over de gruwelijkheden van de Sjoa (Holocaust). Hij verliest uiteindelijk bijna zijn hele familie. Zijn vader blijft het langst bij hem, maar overleeft het uiteindelijk ook niet. Het is zeer begrijpelijk dat Elie tijdens deze verschrikkingen aan (het bestaan van) God twijfelt en zelfs ontkent. Wie zoveel leed meemaakt, kan gewoonweg niet anders. Het is nog een wonder dat hij na de oorlog toch weer in God is gaan geloven.

Over de Sjoa is veel geschreven, ook door religieuze Joden. Ze hebben geen verklaring kunnen vinden voor deze ramp. De verwoestingen van Jeruzalem en van de Heilige Tempel hadden een oorzaak. Maar hier gaat het om onverklaarbare haat. Elie Wiesel heeft er zelf ook geen verklaring voor. Eerder twijfelt hij dus aan het bestaan van God. Toch valt me op dat hij steeds weer weet door te zetten. Hij heeft de wil om door te blijven leven, hoewel hij soms dodelijk vermoeid in de sneeuw wil blijven liggen om te sterven. Uiteindelijk heeft zijn overlevingsdrang hem geholpen de oorlog door te komen. Maar hoe zit het dan met die andere Joden die wel omkwamen? Ook zij hadden de wil om door te leven, maar werden of zonder pardon doodgeschoten of konden simpelweg niet meer verder, hun lichaam en/of geest begaven het.

Bij het lezen van het boek leer je alles in het leven weer te relativeren. We leven momenteel, ondanks de crisis in 2009, in zo'n gezegende tijd in het westen dat we haast vergeten hoe het zo'n 68 jaar geleden was. Vaak vraag ik me af of we zo'n duistere periode in de geschiedenis nooit meer mee zullen maken. In Europa waarschijnlijk niet zo gauw meer, hoewel de oorlog in Joegoslavië waar duizenden moslims werden afgeslacht in de jaren 1990 liet zien dat zoiets toch weer kan gebeuren, zelfs in Europa. Ook kunnen we waarnemen hoe het Europese antisemitisme is overgewaaid naar het Midden-Oosten en hoe daar nu negatief gedacht wordt over Joden. Een land als Iran is openlijk antisemitisch c.q. anti-Joods. Ook de Palestijnen koesteren een diepe haat jegens de Joden. In dat opzicht ben ik huiverig voor de toekomst en zie nog wel eens een dergelijke ramp gebeuren. Vooral wanneer de Sjoa verder uit ons geheugen wegzakt.

Er zijn veel boeken over de Sjoa geschreven door Joodse oorlogsslachtoffers. Sommige boeken zijn wereldberoemd geworden, zoals het dagboek van Anne Frank; andere boeken zijn minder beroemd. Dit boek van Elie Wiesel is eveneens wereldberoemd geworden. Misschien is het zelfs nog indrukwekkender dan het Dagboek van Anne Frank. Maar goed, het is niet eerlijk om deze boeken met elkaar te vergelijken; Wiesel schreef het boek als volwassene en Anne Frank als kind. Eigenlijk is elk boek over de Sjoa van overlevenden een belangrijke getuigenis. Zij hebben deze afschuwelijke gebeurtenis nog na kunnen vertellen en opgeschreven. Wij mogen hun leed nooit vergeten.

Lees verder

© 2009 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: De dageraad - Elie WieselrecensieBoekrecensie: De dageraad - Elie WieselDe dageraad van Elie Wiesel maakt deel uit van een trilogie (De nacht, De dageraad en De dag). In tegenstelling tot 'De…
Boekrecensie: De dag - Elie WieselrecensieBoekrecensie: De dag - Elie WieselDe dag is het laatste deel van de trilogie (De nacht, De dageraad en De dag). Ditmaal gaat Elie Wiesel in op de naweeën…
Boekrecensie: Hoop, wanhoop en herinnering - Elie WieselrecensieBoekrecensie: Hoop, wanhoop en herinnering - Elie WieselDit boek bevat de volledige oorspronkelijke tekst van de twee toespraken die Elie Wiesel gehouden heeft op 10 en 11 dece…
Boekrecensie: De bedelaar van Jeruzalem  Elie WieselrecensieBoekrecensie: De bedelaar van Jeruzalem Elie WieselDe bedelaar van Jeruzalem is een boek uit 1968 (Nederlandse vertaling 1987) van Elie Wiesel. Het handelt over hoofdfiguu…
Boekrecensie: De Joden der stilte  Elie WieselrecensieBoekrecensie: De Joden der stilte Elie WieselIn 1985 wordt het boek 'De Joden der stilte' van Elie Wiesel uitgegeven. Het is een vertaling van het boek 'Les juifs du…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Boekrecensie: De nacht - Elie Wiesel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 03-07-2018
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Special: Boeken Jodendom
Bronnen en referenties: 2
Artikelen met het label 'Recensies' bevatten naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in de vorm van een beoordeling.
Schrijf mee!