InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Boekrecensie: De Mossad - Eisenberg/Dan/Landau
recensie

Boekrecensie: De Mossad - Eisenberg/Dan/Landau

Boekrecensie: De Mossad - Eisenberg/Dan/Landau Alweer een wat ouder boek uit de vorige eeuw. 'De Mossad' (1978/1997) van Dennis Eisenberg, Uri Dan en Eli Landau is één van de betere boeken over de vermaarde buitenlandse inlichtingendienst van Israël. Het boek beschrijft de belangrijkste acties van de Mossad tot 1978. Nadien is er natuurlijk nog veel gebeurd, maar dat neemt niet weg dat oudere acties nog steeds actueel zijn omdat die de loop van de geschiedenis van Israël mede hebben bepaald.

Gegevens

  • titel: De Mossad (de spectaculaire acties van de Israëlische geheime dienst)
  • auteurs: Dennis Eisenberg, Uri Dan en Eli Landau
  • uitgeverij: Elmar (Rijswijk)
  • jaar: 1978/1997
  • ISBN: 90 61 20 1640

Inhoud van het boek 'De Mossad'

Een land als Israël zou niet kunnen bestaan zonder een geheime dienst als de Mossad. Deze organisatie beschermt het land tegen conventionele en onconventionele oorlogen. De Mossad werd in 1951 opgericht en kreeg verantwoordelijkheden die minder vastomlijnd, gevarieerder en breder van opzet waren dan de andere inlichtingendiensten van Israël zoals de Shin Beth (gericht op het binnenland) en de Aman (de militaire inlichtingendienst). De Mossad zou ingezet gaan worden bij ongewone operaties. Sinds haar bestaan heeft het triomfen maar ook nederlagen gekend. Die laatste trekken ironisch genoeg de meeste aandacht. Zo werd een verkeerde persoon neergeschoten toen de Mossad bezig was de terroristen te doden die voor het drama tijdens de Olympische Spelen van München verantwoordelijk waren. De Mossad kreeg toen enorm veel publiciteit die ze liever niet heeft.

De meeste missies betreffen het verzamelen van inlichtingen, die vaak nog gevaarlijker zijn dan het uitschakelen van vijanden door het 'hitteam'. De Mossad recruteert alleen mensen met een grote vaderlands liefde en niet mensen die uit zijn op een heldenstatus.

De twee Issers: Isser Be'eri en Isser Harel
Het eerste hoofdstuk gaat over de twee Issers die de Mossad leidden. De eerste was Isser Be'eri die de geheime dienst leidde voordat het officieel werd opgericht. Maar hij werd slachtoffer van de spionnenhysterie die in het land heerste. Hij werd door een hof in een affaire schuldig bevonden. Hoewel hij gratie kreeg en nooit achter de tralies belandde trok hij zich terug uit het openbare leven en stierf in 1958 als een gebroken man.
Met de val van Be'eri kwam Isser Harel ten tonele. Isser ging de Mossad omvormen tot wat het nu is. Hij leidde de operaties van de Mossad bijna helemaal alleen. Zijn geheimhouding was legendarisch. Zelfs zijn buren wisten niet wat hij voor werk deed. Hij was een geboren spion. In tien jaar tijd stonden de meest vermetele spionagecoups op zijn naam. Hij zat niet alleen achter zijn bureau maar ging ook het veld in om operaties te leiden. Zelfs de Europese en Amerikaanse veiligheidschefs hadden de grootste respect voor hem.

De ontvoering van Eichmann

De eerste grote actie van de Mossad waarbij Harel betrokken was o.a. de ontvoering van Eichmann, de nazi die verantwoordelijk was voor de vele Joodse doden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog was hij naar Argentinië gevlucht. Dankzij goed en aanhoudend spionage werk wist de Mossad Eichmann op te sporen en naar Israël te ontvoeren. Daar werd hij berecht en ter dood veroordeeld.

Jossele

Een bijzondere opdracht voor de Mossad was het opsporen van de negenjarige Jossele. Hij was het middelpunt geworden van een culturele en politieke strijd met verstrekkende gevolgen voor de hele staat Israël. De ouders van Jossele hadden geen tijd om hun zoon streng gelovig op te voeden. De grootvader van Jossele, die lid was van de streng orthodoxe Neturei Karta beweging, schrok daar erg van en besloot het kind bij zich te houden. Drie jaar lang wist hij met behulp van de Neturei Karta het kind verborgen te houden. Uiteindelijk bracht de Mossad Jossele bij zijn ouders terug.

De Zesdaagse oorlog

De wereld stond versteld dat Israël binnen zes dagen Egypte, Syrië, Irak en Jordanië wist te verslaan. Wat ze niet wisten dat de Mossad al jarenlang gevoelige informatie had verzameld en Israël zich grondig op de oorlog had voorbereid.

De roof van een Mig

Eén van de grootste stunts van de Mossad was het overhalen van één van de beste piloten van Irak om met zijn nieuwste Mig 21, het beste vliegtuig van de Sovjet Unie, naar Israël te vliegen. Niet alleen Israël was geïnteresseerd in de techniek van de Mig, ook andere westerse landen wilden graag een kijkje nemen in de Mig. Overigens is het Israëls grote kracht om altijd alles te weten van de wapens van de vijanden. Zo kan het land zich het beste verdedigen.

Eli Cohen, topspion

De beste spion die Israël ooit gehad heeft is Eli Cohen. De vrome Jood die in Egypte was geboren, wist door te dringen tot de top van de Syrische defensie. Vanuit Damascus voorzag hij Israël van gevoelige informatie die later in de Zesdaagse oorlog werd gebruikt. Helaas werd hij uiteindelijk ontmaskerd en werd hij aan de galg gehangen.

Wolfgang Lotz

Wolfgang Lotz deed bijna hetzelfde werk als Eli Cohen. Alleen was hij in Egypte actief. Ook hij werd uiteindelijk gesnapt, maar kwam vrij via een gevangenenruil. Dankzij zijn informatie wist Israël Egypte tijdens de Zesdaagse oorlog te verrassen.

Confrontatie

Dankzij het werk van Eli Cohen, de Iraakse overloper en Wolfgang Lotz en nog vele andere tientallen Mossadagenten wist Israël de Arabische wereld in juni 1967 een gevoelige slag toe te slaan. Binnen zes dagen werden 4 Arabische legers verslagen.

De ondergang van Isser Harel

Op een beetje ongelukkige manier nam Isser Harel ontslag van de Mossad nadat tussen hem en premier David Ben Goerion onenigheid was ontstaan over het doden van Duitse wetenschappers die actief waren voor het Egyptische leger. Ben Goerion wilde dat de Mossad daarmee ophield omdat Duitsland inmiddels een belangrijke wapenleverancier van Israël was geworden. Harel kon zich daar niet in vinden. Hij nam ontslag maar wilde na twee jaar weer terugkeren. Zijn plek was echter al ingenomen door Meir Amit die de steun kreeg van premier Eshkol. Harel leidde daarna een teruggetrokken bestaan.

Strijd tegen het embargo

Vlak voor de Zesdaagse oorlog zette Frankrijk zijn 'aanvalswapens' naar het Midden-Oosten stop. Dat was een harde klap voor Israël die van Frankrijk afhankelijk was. De Mossad werd ingeschakeld om het Franse wapenembargo te ontduiken.

De kanonneerboten van Cherbourg

Het Franse wapenembargo leidde ertoe dat de Mossad vijf ultra moderne kanonneerboten onder de neus van de Franse geheime dienst wegkaapte in een Kerstnacht via een Noorse maatschappij. De volgende dag zat premier Golda Meir een vergadering van het Israëlische kabinet voor. Aan het eind van de beraadslagingen werd een boodschap naar Frankrijk gezonden waarin werd medegedeeld dat zoals admiraal Limon reeds had verklaard, de Franse regering de boten zelf aan de Noorse maatschappij Starboat en Weill had verkocht. Natuurlijk, zo zeiden ze, bestond er altijd de mogelijkheid dat de Noren de boten aan een of andere Israëlische maatschappij hadden verhuurd. Frankrijk was zeer boos maar kon niets ondernemen, behalve het verscherpen van het wapenembargo.

Alfred Frauenknecht en de papieren Mirages

Alfred Frauenknecht was een Zwitsers ingenieur die aan de Mirages werkte. Hij bood Israël aan om zelf Mirages te bouwen. Dit zou kunnen door de blauwdrukken van het vliegtuig naar Israël te smokkelen. Met behulp van de Mossad werden vele dozen die zogenaamd bestemd waren voor de verbrandingsoven naar Israël gevlogen. Frauenknecht werd gesnapt en verdween voor een paar jaar in de Zwitserse gevangenis. Maar niet veel later had Israël zijn eigen vliegtuig gebouwd: de Kfir. Deze leek sterk op de Mirage V. Zo wist Israël het Franse wapenembargo te omzeilen.

Spionnen tegen Israël

Net zoals Israël andere landen bespioneerde, zo werd het zelf ook bespioneerd. De Mossad had als taak spionnen te ontmaskeren.

Israël Beer...vriend van Ben-Goerion

Eén van de spionnen die in Israël opereerde was Israël Beer. Hoewel hij nimmer aangegeven heeft voor wie hij werkte, werd aangenomen dat hij bij de KGB in dienst was. De KGB hadden er twintig jaar over gedaan voor ze hem activeerden. Kennelijk vonden ze hem heel belangrijk. En dat blijkt ook omdat Beer veel militaire gegevens heeft doorgespeeld aan de Sovjet Unie. Het is te danken aan Isser Harel dat Israël Beer werd ontmaskerd.

De spion in sarcofaag

Dit verhaal gaat over Mordechai Louk die deserteerde uit het Israëlische leger. Hij kwam in de Egyptische gevangenis terecht maar mocht na een tijdje opereren als spion voor Egypte. De Mossad had echter Mordechai Louk constant in de gaten gehouden en wisten zijn acties voor te zijn. Egypte vond het verdacht dat de Mossad zoveel succes boekte in Europa. De Egyptenaren dachten op enig moment dat Louk voor de Mossad werkte. Ze wilden Mordechai executeren, maar de Mossad was Egypte een stapje voor. Mordechai Louk werd gered, maar moest wel 13 jaar in de Israëlische gevangenis doorbrengen. Daarna werd hij timmerman.

Onzichtbare spionnen

Onzichtbare spionnen is een interessant hoofdstuk over ultramoderne spionagetechnieken. Zo werd de Israëlische ambassade in Moskou afgeluisterd via een tunnel onder de ambassade en had de Sovjet Unie moderne schepen voor de kust van Israël die afluisterden. Of Rusland dat tegenwoordig nog steeds doet is de vraag. Israël is niet meer zo belangrijk voor de Russen na het beëindigen van de Koude Oorlog.

'Michdal' De Yom Kippoer Oorlog

Eigenlijk had de Mossad niet geblunderd. Ze hadden 400 berichten ontvangen dat er oorlog zou komen. Alleen had de Mossad concurrentie gekregen van de militaire inlichtingendienst, Aman, die andere conclusies trok. Desondanks kreeg ook de Mossad de schuld van de knoeipartij (michdal) Jom Kippoer oorlog. En het had zo anders kunnen zijn als naar de Mossad was geluisterd...

Mening Etsel over 'De Mossad'

Het lezen van een boek uit 1978 in 2009 lijkt een beetje op het lezen van verouderde informatie. Feitelijk is dat ook zo. Sinds 1978 is er natuurlijk veel gebeurd met de Mossad. Toch is het lezen van dit boek en de oude heldendaden heel verfrissend. Er gebeurt zoveel in het Midden-Oosten dat je de geschiedenis soms niet meer zo precies weet. Wie was ook al weer Eli Cohen bijvoorbeeld? Natuurlijk wist ik dat het een topspion was geweest en dat hij ergens in Syrië werkzaam was. Maar wat deed hij ook al weer precies? En waarom was hij een topspion? Al deze vragen worden beantwoord in dit boek. En gaandeweg het lezen realiseerde ik me hoe belangrijk de Mossad wel niet geweest is voor Israël. Op de beslissende momenten in de geschiedenis van de staat stond ze paraat. Zonder de Mossad zou Israël waarschijnlijk niet meer hebben bestaan. Overdreven? Ik denk het niet. Als we bijvoorbeeld kijken naar de invloed die het spionagewerk van de Mossad heeft gehad op het verloop van de Zesdaagse oorlog dan ontdekken we al snel dat deze oorlog totaal anders zou zijn verlopen zonder de enorme hoeveelheid informatie die de Mossad had verzameld.

Het boek is eerlijk geschreven en legt ook de blunders van de Mossad bloot. Het beschrijft dus niet alleen maar heldenverhalen van succesvolle agenten. Zo beschrijven de laatste hoofdstukken de moeilijkheden die de Mossad had met spionnen van andere landen die in Israël waren geïnfiltreerd en jaren ongestoord hun werk konden doen. Ook komt de mislukte aanslag op een vermeende terrorist van de Zwarte September aan de orde.

In de jaren 1990 is een boek van Victor Ostrovsky uitgekomen. Hij werkte ook voor de Mossad. Hoewel hij waarschijnlijk zijn boek uit rancune heeft geschreven, werd toch wel duidelijk dat de Mossad niet altijd even kosjer opereerde. Maar goed, waar gewerkt wordt vallen spaanders. En ook Mossadagenten zijn vaak maar gewone mensen met hun eigenaardigheden. Dat neemt niet weg dat deze geheime dienst een voortreffelijke staat van dienst heeft die menig Arabische vijand doet sidderen.

Lees verder

© 2009 - 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Israël/VS - Iran aanvallen om nucleaire oorlog te voorkomenmijn kijk opIsraël/VS - Iran aanvallen om nucleaire oorlog te voorkomenIn 2015 heeft de internationale gemeenschap o.l.v. de Amerikaanse regering Obama een deal gesloten met Iran. In deze dea…
Krav Maga - Israëlische zelfverdedigingKrav Maga - Israëlische zelfverdedigingKrav Maga (in het Hebreeuws: קרב מגע en betekent vrij vertaald contactgevecht) is ee…
Joods Nationaal Fonds: Anne Frank Memorial - Piet CohenArchitect Piet Cohen, zelf een ondergedoken kind die de oorlog overleefde, heeft het Anne Frank Memorial ontworpen. Dit…
Ehud Barak, Israëls meest gedecoreerde soldaatVoordat Ehud Barak de Israëlische politieke arena betreedt (hij is een paar jaar minister-president en nu is hij ministe…
Israëlisch-Arabisch conflict: Jom KippoeroorlogIsraëlisch-Arabisch conflict: Jom KippoeroorlogIn de maanden naar de aanloop van de Jom Kippoeroorlog in 1973 had de Israëlische militaire inlichtingendienst (Aman) ra…

Reageer op het artikel "Boekrecensie: De Mossad - Eisenberg/Dan/Landau"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 03-10-2018
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Special: Israëlische leger en oorlogen
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!