InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Boekrecensie: Een volk dat alleen woont - Els van Diggele
recensie

Boekrecensie: Een volk dat alleen woont - Els van Diggele

Boekrecensie: Een volk dat alleen woont - Els van Diggele In 2000 is het boek 'Een volk dat alleen woont' (De strijd om de Joodse identiteit van de staat Israël) van Els Diggele (1967) verschenen. Het boek handelt over de zogenaamde 'Kulturkampf' tussen religieuze en seculiere Joden. Volgens Els van Diggele heeft deze Kulturkampf min of meer de vormen van een burgeroorlog aangenomen. Via journalistieke reportages en interviews met talloze gelovige en seculiere Joden probeert de auteur de complexiteit van dit binnenlandse probleem te schetsen.

Gegevens boek

  • titel: Een volk dat alleen woont (De strijd om de Joodse identiteit van de staat Israël)
  • auteur: Els van Diggele
  • jaar: 2000
  • uitgever: Ten Have
  • ISBN: 9 789025 951665

Over de auteur

Els van Digelle heeft zowel geschiedenis (Rijksuniversiteit Leiden) als journalistiek (Erasmus Universiteit Rotterdam) gestudeerd. Zij was in 1986 voor het eerst in Israël en heeft het land nadien regelmatig bezocht.

Inhoud van het boek: Een volk dat alleen woont

De tijdbom van Ben Goerion

In 1948 maakte de toenmalige premier David Ben Goerion een afspraak met de orthodoxie (charediem) om te komen tot een scheiding tussen godsdienst en staat, de Status Quo. Zo dacht Ben Goerion een redelijke afbakening te hebben gevonden tussen de Israëlische moderniteit en de Joodse traditie. De charedische Joden kregen privileges die hen in staat stelden om een vroom leven te leiden. Deze Status Quo leidde uiteindelijk tot een schisma in de Israëlische maatschappij. Van Diggele begint bij de Joodse verlichting (de Haskala) en eindigt bij de oprichting van de charedische Sefardische Shas-partij.

Is een Joodse democratie mogelijk?

In het tweede hoofdstuk behandelt Van Diggele de vraag of de Joodse traditie samen kan gaan met democratie. De religieuze partijen spelen vaak een belangrijke rol bij de vorming van een coalitie. De grote seculiere partijen willen de vromen niet tegen zich in het harnas jagen. In hoeverre houdt de religie de democratie in een houdgreep?

Wie is Jood? Het orthodoxe monopolie op het Jodendom

Het gaat in dit hoofdstuk om de vraag naar de Joodse identiteit die de staat Israël bezighoudt. De auteur kijkt naar de strijd tussen de orthodoxe, de liberale en de conservatieve Joden, waarbij de twee laatsten de orthodoxe monopolie via het Hooggerechtshof proberen te doorbreken. Zij worden hierbij gesteund door een aantal vooraanstaande seculieren.

De Russen in Israël. Is Israëliër-zijn Joods genoeg?

Dit deel van het boek gaat over de problemen zie zijn ontstaan aan het eind van de 20ste eeuw als gevolg van de massale immigratie van seculiere Joden uit de voormalige Sovjet Unie. Volgens Els van Diggele leven deze veelal niet-Joden als een kleine Russische staat binnen Israël en brengen volgens velen zo de instandhouding van het Joodse karakter van de staat Israël in gevaar. De orthodoxie erkent velen niet als Joden. In de toekomst zou deze groep de seculieren kunnen helpen om van Israël een 'normale' staat te maken.

Over de grens. Nieuwe vromen en nieuwe seculiere Joden

Dit vijfde hoofdstuk geeft een inkijk in het Joods-orthodoxe leven via Joden die afvallig zijn geworden, de nieuwe seculieren, en via Joden die zijn toegetreden tot het Jodendom, de nieuwe gelovigen. Zo krijgt de lezer een goed beeld van de minachting en onbegrip die seculieren en gelovigen voor elkaar hebben.

De Westelijke Jordaanoever. Een valse Messias?

Het laatste hoofdstuk behandelt de religieuze-zionistische beweging die na de verovering van de Westbank (Judea en Samaria) in 1967 een opleving doormaakte en sinds 1987 met het begin van de Eerste Intifada moeilijkere tijden tegemoet ging. De belangrijkste vraag die wordt behandeld is of de Joodse extremisten een achterhoedegevecht strijden of dat zij in staat zijn territoriale concessies te doen.

Mening Etsel over het boek: Een volk dat alleen woont

interessante en uitgebreide studie

Els van Diggele heeft een interessante uitgebreide studie gedaan naar een problematiek tussen seculieren en charediem in Israël. Ze heeft met veel experts en betrokkenen gesproken en zodoende een goed beeld gegeven van wat zich precies afspeelt tussen beide bevolkingsgroepen. Haar standpunt dat deze Kuturkampf in de toekomst voor grotere problemen gaat zorgen deel ik echter niet. Waarom niet?

Kulturkampf heeft niet aan belang gewonnen

Ik heb het boek tweemaal gelezen: in 2000 en in 2009. In die tijd is er in Israël al weer heel veel gebeurd. Zo heeft Israël twee oorlogen gevoerd tegen gebieden (Libanon en Gaza) waaruit Israël zich eenzijdig heeft terug getrokken. Het vredesproces ligt zo goed als stil. En telkens als er een opleving van lijkt te zijn wordt die in de kiem gesmoord door geweld. Zo is de opmerking van Van Diggele in het voorwoord dat de kans dat de Kulturkampf aan belang zal winnen omdat het vredesproces in een vergevorderd stadium lijkt, nog steeds niet echt uitgekomen. Zo had de seculiere Shinui partij in 2003 nog 15 zetels en haalde deze partij in 2006 geen enkele zetel. De afsplitsing Hetz haalde toen eveneens geen zetel. Tevens speelde bij de laatste verkiezingen in 2009 de veiligheid van de staat Israël een veel belangrijkere rol dan de strijd tussen seculieren en religieuzen. Zo stelt de Meretz-partij nog nauwelijks iets voor en dit komt voornamelijk omdat veel kiezers teleurgesteld zijn in de linkse politiek. De religieuze kwestie speelde hierbij geen rol.
Ik wil hiermee niet beweren dat de Kulturkampf geen rol (meer) speelt in Israël, maar lijkt me niet zo'n groot gevaar zoals Van Diggele doet voorkomen. In dit verband wil ik ook verwijzen naar de titel van het boek 'Een volk dat alleen woont', die voor mij persoonlijk niet alleen betrekking heeft op de Joodse identiteit van de staat zoals de auteur dat bedoeld heeft, maar ook op de vijandige omgeving waarin het land zich bevindt en daarin nagenoeg alleen staat. De dreiging van buitenaf zal mijns inziens een dermate grote rol blijven spelen dat dit het Joodse volk meer tot een eenheid zal smeden (de oorlog tegen Hamas in 2008/2009 liet zien dat er grote eensgezindheid was onder de Israëliërs tegen de vijand!). Natuurlijk zal er altijd wel verdeeldheid blijven bestaan, maar de strijd tussen seculier en charediem zal niet groter zijn dan de strijd tussen bijvoorbeeld links en rechts. En ik schat de Israëlische democratie sterk genoeg om deze problemen aan te kunnen. Tevens zal het land sowieso naar verloop van tijd een hechtere eenheid vormen omdat de grote immigratiegolven nu voorbij lijken te zijn en er zich een duidelijke Israëlische identiteit zal ontwikkelen waarbij het leger een grote rol speelt.

dienstplicht

Nu ik het leger genoemd heb, kom ik op een belangrijke controverse tussen de seculieren en de religieuzen. De seculieren vinden het ronduit schandalig dat veel charediem niet in het leger dienen. Daar is veel voor te zeggen. De diensttijd is een zware periode en betreft drie kostbare jaren voor de mannen (twee jaar voor de vrouwen). Het is moeilijk te verteren dat slechts één deel van de bevolking daarvoor moet opdraaien. Daarom zal in die richting naar een oplossing moeten worden gezocht: bijvoorbeeld vervangende dienstplicht voor charediem binnen de ultra-orthodoxe gemeenschap. Maar, en dat heeft van Diggele bij mijn weten niet in haar boek genoemd, er is nog een grote gemeenschap die niet in het leger hoeft te dienen. Dat is de Arabische gemeenschap, m.u.v. de Druzen. Charedische Joden kunnen makkelijk verwijzen naar de Israëlische Arabieren die ook geen dienstplicht vervullen en tevens volwaardige burgers van het land zijn. Waarom zouden zij dan wel moeten?

Israël een 'normaal' land

Tot slot nog een opmerking over 'normalisatie' van Israël. Van Diggele merkt op dat Israël een unieke staat is die niet te vergelijken is met andere staten. Ze doelt hiermee op de Joodse identiteit van de staat Israël. Er wordt in het boek gesteld dat charedische Joden 'normalisatie' tegenhouden omdat Israël Gods land is, en dus speciaal moet blijven. Tevens merkt de auteur op dat ook de seculieren de Joodse identiteit van Israël willen handhaven. De charediem en de seculieren hebben alleen andere verwachtingen ten aanzien van de manier waarop uitdrukking zou moeten worden gegeven aan de Joodse identiteit van de staat.
Ik deel deze opvatting over 'normalisatie' niet. Israël is inderdaad uniek omdat het het enige Joodse land ter wereld is. Maar waarom zou het deze identiteit moeten opgeven om 'normaal' te kunnen worden? Er zijn talloze islamitische landen. Moeten deze staten dan ook hun identiteit opgeven om 'normaal' te kunnen worden? Bovendien is de Joodse Staat veel democratischer dan deze islamitische staten. En de kans dat Israël een theocratie wordt acht ik gezien de bevolkingssamenstelling erg klein. De charediem mogen dan vaak een sterke vinger in de pap hebben bij de coalitievorming van een regering, om een theocratie te kunnen doorvoeren is wel wat meer nodig.
Ik wil er tevens nog het volgende aan toevoegen, namelijk dat de wereld Israël sowieso als apart land beschouwd net zoals ze de Joden (zelfs de meest geassimileerde onder hen) in de Diaspora altijd als apart hebben beschouwd. De emancipatie van de Joden heeft de Sjoa niet kunnen voorkomen! De kritiek die Israël te verduren krijgt moet mede gezien worden in het licht van antisemitisme. Zelfs al zou Israël niet meer een exclusief Joodse staat zijn, dan nog zullen antisemieten er alles aan doen om de staat in een kwaad daglicht te stellen vanwege de grote aantallen Joden die er wonen. En zoals we weten vinden antisemieten altijd een excuus om Joden te haten.

Conclusie: Een gedegen boek over een precaire situatie

Al met al heeft Els van Diggele een interessant onderwerp behandeld dat zeker heel lang de gemoederen in Israël zal bezighouden. Dat dit tot een 'burgeroorlog' zal leiden, betwijfel ik ten zeerste. Ik denk gewoon dat de charediem ook graag op zichzelf leven en voornamelijk bezig zijn hun eigen belangen te verdedigen. In de VS leven vele charedische groeperingen als gesloten gemeenschappen. Ook daar wil men niets van de seculiere westerse samenleving weten. Ik denk dat je zo ook de situatie in Israël moet zien. Natuurlijk zien veel charediem Israël veel liever als een religieuze staat. Maar dat lijkt gelet op de huidige situatie nauwelijks haalbaar. En mocht de meerderheid van de Israëlische bevolking wel voor die weg kiezen, dan zullen de seculieren zich hierbij neer moeten leggen net zoals de charediem nu moeten toezien dat de huidige Joodse Staat op vele gebieden seculier is. Dat is namelijk democratie!

Lees verder

© 2009 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: Joodse identiteit  Prof. dr. I.B.H. AbramrecensieBoekrecensie: Joodse identiteit Prof. dr. I.B.H. AbramOver Joodse identiteit is altijd veel te doen. Prof. dr. I.B.H. Abram heeft er een boekje over geschreven. Hij definieer…
Joodse identiteit: behoren tot Am Jisraeel / het Joodse volkJoodse identiteit: behoren tot Am Jisraeel / het Joodse volkHet Joodse volk heet in het Hebreeuws 'Am Jisraeel'. De Joden werden na de ontvangst van de Tora een volk. Ze gingen in…
Joodse identiteit: waarom wordt een Jood 'Jood' genoemd?Er zijn vele namen die in het Jodendom gebruikte worden. Israël, Jacob, Efraïm, om er een paar te noemen. Maar waarom bl…
De joodse achtergrond van de Franse schrijver Marcel ProustDe joodse achtergrond van de Franse schrijver Marcel ProustMarcel Proust (1871-1922) was zonder twijfel één van de meest invloedrijke schrijvers van de vroege twintigste eeuw. Nog…
Boekrecensie: Om het Joodse kind - Elma VerheyrecensieBoekrecensie: Om het Joodse kind - Elma Verhey'Om het Joodse kind' (1991) is een verslag van de strijd om voogdij na de Tweede Wereldoorlog over Joodse oorlogspleegki…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Boekrecensie: Een volk dat alleen woont - Els van Diggele"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 03-07-2018
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Special: Boeken Jodendom
Bronnen en referenties: 1
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!