InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Een avond bij Claire, Gajto Gazdanov
recensie

Een avond bij Claire, Gajto Gazdanov

Een avond bij Claire, Gajto Gazdanov De Russische schrijver Gajto Gazdanov kreeg pas in 2013 internationale aandacht en erkenning, terwijl hij toch in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw één van de bekendste Russische emigrantenschrijvers was. Zijn naam en die van Nabokov werden vaak in één adem genoemd. Maxim Gorki vond Gazdanov zelfs nog beter dan Nabokov. In november 2013 verscheen een heruitgave van zijn roman Een avond bij Claire.

Gajto Gazdanov

Gajto Gazdanov (1903-1971) ontvluchtte Rusland in 1920, toen de Russische Revolutie beklonken werd met de overwinning van de communisten op de Witten. Hij kwam in Parijs terecht en had daar allerlei baantjes. Ondanks zijn armoede slaagde hij erin om aan de Sorbonne te gaan studeren. Tijdens zijn studie begint hij ook te schrijven. In totaal schreef hij enkele romans en verhalen. De eigen lotsbestemming en die van andere geëmigreerde Russen staat centraal in zijn werk. Zijn werk kreeg in 2013 internationale erkenning. In dat verband verscheen in september 2013 bij uitgeverij Lebowski in Nederlandse vertaling zijn roman Het fantoom van Alexander Wolf. Zijn roman Een avond bij Claire, oorspronkelijke titel Vetsjer oe Kler, verscheen in 1929 in Parijs. In 1992 verscheen deze roman in het Nederlands bij Uitgeverij Wereldbibliotheek, vertaald door Helen Saelman. In november 2013 is deze roman in een volledig herziene vertaling opnieuw uitgegeven bij Uitgeverij Wereldbibliotheek, ISBN 9 789028 425446.

Een avond bij Claire

De hoofdpersoon in deze roman is Kolja. Hij vecht gedurende de Russische Revolutie aan de zijde van de Witten; als de communisten zegevieren, vlucht hij naar Parijs. Daar ontmoet hij Claire, op wie hij destijds in Rusland al tot over zijn oren verliefd was. Inmiddels is Claire getrouwd, maar het komt toch tot een affaire tussen haar en Kolja. Dat brengt Kolja in een treurige gemoedstoestand. 'In elke liefde is smart; smart om de voltooiing en de naderende dood van de liefde, als het een gelukkige liefde is en smart ook om de onmogelijkheid en het verlies van wat ons nooit heeft toebehoord als de liefde onbeantwoord blijft'. Een gedachtengang die aansluit bij de filosofische opvattingen van Schopenhauer. Volgens deze filosoof is de mens nooit gelukkig, maar streeft hij zijn hele leven naar iets waarvan hij denkt dat het hem gelukkig kan maken. Maar dat geluk is niet meer dan een kortstondige verzadiging, en eenmaal geconsumeerd onmiddellijk gevolgd door verveling. Omdat er dan geen afleiding is, dient de onaangename realiteit met betrekking tot het leven en de dood zich aan. Maar het kan ook positiever. Ongelukkig zijn kan volgens de hedendaagse Duitse filosoof Wilhelm Schmid ook een vorm van geluk zijn: de melancholie, een toestand waarin geluk wel wenselijk is, maar niet mogelijk lijkt. Een levensfilosofie, die het treurig zijn niet uitsluit, maar juist voorop stelt: het celebreren van melancholieke gedachten en gevoelens bij de mooie dingen van het leven, muziek, kunst, natuur, liefde e.d.

Een avond bij Claire is doortrokken van deze romantische melancholie. Misschien moet je een datsja huren in Rusland en dan bij een knapperend haardvuur met een glas wodka onder handbereik het boek van Gazdanov lezen, af en toe peinzend uitkijkend over de (wellicht) besneeuwde oneindige velden om je volledig in de zielenpijn en Weltschmerz van Kolja in te leven. Het in de eerste hoofdstukken beschreven bezoek aan Claire vormt de aftrap voor de verdere vertelling over de jeugd en adolescentie van Kolja. Over een jeugd die nooit meer terugkomt in een land dat nooit meer hetzelfde zal zijn. Een weerspiegeling van de melancholieke gevoelens van de schrijver zelf. Gazdanov keerde namelijk nooit meer terug naar zijn vaderland.

De hoofdpersoon Kolja heeft eigenlijk niet zo'n ongelukkige jeugd; liefhebbende ouders, zij het dat zijn vader al stierf toen hij pas acht was en zijn moeder door het overlijden van zijn zusje, vader en daarna nog een zusje steeds geslotener werd. Pas later komen Kolja en zijn moeder nader tot elkaar. Kolja groeit mede door deze oorzaken op in grote vrijheid. Er is een wezenlijk verschil tussen Kolja en zijn leeftijdgenootjes en dat is niet in de laatste plaats doordat Kolja, zo jong als hij is, al inziet hoe kwetsbaar alles is, hoe nietig het menselijk bestaan zelf kan zijn en dat het feitelijk zo is dat hen de bodem ieder moment onder de voeten kan worden weggeslagen. Voor deze wel overdachte melancholie is een enorme gevoeligheid kenmerkend en het resultaat is een continue (zelf)bezinning. De melancholicus is in staat afstand te nemen van alle vanzelfsprekendheid waarin mensen gewoonlijk leven zonder het te bemerken. Het kan zelfs zo zijn dat hij zichzelf vreemd wordt en het uit elkaar vallen van zijn eigen identiteit beleeft. In ieder geval laveert Kolja met wisselende levenshouding door zijn jonge leven, totdat hij uit vrije wil gaat strijden aan de zijde van de Witten. Als die het onderspit delven, weet Kolja te ontsnappen op een boot vanuit Feodosija. Op volle zee wordt zijn treurnis over het verdwijnende Rusland onderbroken door de herinnering aan Claire en het feit dat zij een Française is. "En in dat geval, waartoe dan dat voortdurende en gespannen treuren om de sneeuw en de groene vlakten en om al die levens die ik had doorgebracht in een land dat verdwenen was achter een gordijn van vuur? En ik begon te dromen hoe ik Claire zou ontmoeten in Parijs."
© 2013 - 2019 Plato, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekverslag: Karin Slaughter 'Mooie meisjes'Boekverslag: Karin Slaughter 'Mooie meisjes'Karin Slaughter is de auteur van Mooie meisjes. Dit boek is een van de weinige standalones van Karin Slaughter, waarin n…
De Verre Kust door Diana GabaldonDe Verre Kust is het derde deel van de Reizigers-serie van Diana Gabaldon. In deel drie van de serie worden Jamie en Cla…
recensieDe Reiziger door Diana GabaldonDe Reiziger is het eerste deel van de zogenaamde Reiziger-serie. Officieel betiteld als fantasy, maar ook boeiend voor m…
recensieTerugkeer naar Inverness door Diana GabaldonTerugkeer naar Inverness is het tweede deel van de Reizigers-serie van Diana Gabaldon, de historische fantasy saga die i…
Spanning in ‘What lies beneath’recensieSpanning in ‘What lies beneath’Iets van Hitchcock en toch ook weet niet, maar spannend zeker met Harrison Ford en Michelle Pfeiffer in de uit 2000 afko…
Bronnen en referenties
  • Wilhelm Schmid, Glück uitgeverij Insel

Reageer op het artikel "Een avond bij Claire, Gajto Gazdanov"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Plato
Gepubliceerd: 28-11-2013
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Bronnen en referenties: 1
Artikelen met het label 'Recensies' bevatten naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in de vorm van een beoordeling.
Schrijf mee!