InfoNu.nl > Hobby en Overige > Boeken > Gedichten uit de Spaanse Gouden Eeuw
recensie

Gedichten uit de Spaanse Gouden Eeuw

Gedichten uit de Spaanse Gouden Eeuw Polyphemus en Galatea is de titel van een bundel gedichten uit de Spaanse Gouden Eeuw. Daarin vervult het gelijknamige verhalende gedicht van Luis de Góngora de hoofdrol. Verder bevat de bundel een beknopte bloemlezing uit de overige poëzie van deze dichter, aangevuld met werk van een aantal van zijn tijdgenoten. Dat zijn doorgaans sonnetten, vaak met als thema de tijd die zich maar heenspoedt.

De Spaanse Gouden Eeuw voor de literatuur

De 17e eeuw is de eeuw van de barok. In Spanje is het de Gouden Eeuw voor de literatuur, zowel op het gebied van poëzie als op het gebied van proza. Uit die periode stamt ook het alom bekende werk Don Quijote van Miguel de Cervantes. Luis de Góngora (1561-1627) en zijn aartsvijand Francisco de Quevedo zijn de grote namen uit de poëzie. Bij Uitgeverij Papieren Tijger verscheen in 2013 de dichtbundel Polyphemus en Galatea, ISBN 9 789067 282895, in een vertaling van Eric Coenen. De vertaler doceert Literatuurwetenschapo aan de Universidad Complutense de Madrid. In deze bundel staat dit verhalende gedicht van Góngora centraal. Verder bevat de bundel een beknopte bloemlezing uit overige gedichten van Góngora en zijn tijdgenoten Garcilaso, Luis de León, Lope de Vega, Argensola, Quevedo, Bocángel en Calderón. De gedichten staan zowel in Het Nederlands als het Spaans afgedrukt.

Polyphemus en Galatea

De cycloop Polyphemus is een figuur uit de Griekse mythologie. Homerus schrijft over de ontmoeting tussen deze éénogige reus en Odysseus en zijn mannen. In zijn Metamorphosen, boek XIII, doet Ovidius het verhaal van de verliefde Polyphemus die bakzeil haalt bij zijn geadoreerde zeenymf Galatea. Met deze woorden is het dat de verliefde cycloop Galatea tracht te paaien: "Jij, Galatea, blanker dan het sneeuwblad van ligusters, bloemrijker dan een wei en slanker dan een hoge els, jij, glanzender dan glas en speelser dan een dartel geitje; gladder dan schelpen in de zee, door golfslag gepolijst; behaaglijker dan winterzon, dan schaduw in de zomer; rijker dan palmen, fraaier dan een rijzige plataan; nog helderder dan ijs en zoeter nog dan rijpe druiven; zachter dan zwanedons, dan witte kaas, en frisser dan een goedbesproeide tuin ......" etc. (vertaling M. D'Hane-Scheltema). Daarna doet hij uit de doeken wat hij haar allemaal te bieden heeft: een mooie grot, fruit in overvloed, dieren en zijn éne oog in het midden van zijn voorhoofd, maar dat 'zo groot is als een machtig schild'. Maar Galatea luistert niet, ze heeft wel wat beters te doen. Als de cycloop haar betrapt bij een vrijage in de bosjes met de schone jongeling Acis, zijn de rapen gaar. Hij verplettert Acis met een rotsblok. Maar Acis verandert in een rivier.

In het Europa van de 17e eeuw was het gebruikelijk dat hofdichters tenminste één verhalend gedicht of heldendicht op hun naam hadden staan opgedragen aan hun mecenas; een soort statussymbool. Vaak werd daarbij teruggegrepen op de klassieken. Luis de Góngora koos voor het verhaal van Polyphemus en Galatea. En zo wordt Galatea beschreven in Góngora's gedicht: "Rozen en lelies strooit de dageraad over de nimf uit: bloemblad zacht en fijn dat haar gelaatskleur in het midden laat: purperen sneeuw of sneeuwig karmozijn. Parels benijden haar haar gaaf gelaat en ijv'ren om zo blank als zij te zijn; de welgevormde oesters die ze baren kunnen haar oorschelp ook niet evenaren." Een tekst Ovidius niet onwaardig. Zelfs de lezer met een gemiddelde kennis van de Spaanse taal ziet onmiddellijk wat een prestatie Coenen hier neerzet door het verhalend gedicht van Góngora zo bloemrijk en op rijm te vertalen. Je kunt ervan genieten zonder aandacht aan de Spaanse versie te besteden, maar wie dieper wil gaan kan de achterin de bundel opgenomen Aantekeningen bij Polyphemus en Galatea van de vertaler raadplegen.

Overige gedichten

De overige gedichten in de bundel zijn van Góngora en diens tijdgenoten. Het zijn meestentijds sonnetten. In veel van de gedichten komt het thema van de vergankelijkheid van het leven en het verglijden van de tijd aan bod. "Ach, onherroepelijk vervliegt de tijd, maar van een uur wordt vaker vrucht geplukt, als 't aan lectuur en studie is gewijd" (Quevedo). Ja, toen ook al was de tijd te kort; en misschien nog wel veel korter doordat men gemiddeld ook veel minder lang leefde. Maar er zijn ook sonnetten, waarin thema's als de waarde van geld, de liefde en de romantiek, vaderlandsliefde e.d. aan bod komen. Sommige gedichten zijn ook heel down to earth, zoals dat van Quevedo Aan een kiezentrekker. Kennelijk moest hij zijn hart luchten na een onfortuinlijk bezoek aan de chirurgijn. De kies is dan wel getrokken, maar ... "kiespijn stillen door de kies te trekken is net zoiets als hoofdpijn willen stillen door 't hoofd waarin de pijn zit af te hakken".

Bij het selecteren van de gedichten was het criterium van de vertaler om gedichten uit te kiezen die hij het vertalen waard achtte en waarvan hij een Nederlandse versie kon maken met genoeg behoud van het originele gedicht.
© 2013 - 2019 Plato, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Salvador Dalí, een geniaal kunstenaarSalvador Dalí, een geniaal kunstenaarSalvador Dalí was een Spaanse schilder, hij staat bekend om zijn surrealistische schilderijen, waaronder "Galatea of the…
Antwerpen: Gouden Eeuw 1490-1530 eerste groeifaseDe ontwikkleing van de stad Antwerpen in de 16e Eeuw was grandioos. Na Parijs was Antwerpen de grootste stad ten noorden…
Madrid; Plaza de la VillaDit plein is alleen toegankelijk voor voetgangers en is een typisch voorbeeld van de Spaanse architectuur. Het plein is…
Het Prado MuseumEen museum dat een van de grootste en intressantse collecties ter wereld bezit. Het gebouw en zijn omgeving ademen een s…
Antwerpen: Gouden Eeuw, 2de groeifase: 1535-1565De stad Antwerpen gaat rond 1535 voor de tweede keer groeien na de groeivertraging rond 1520 van de Gouden Eeuw van Antw…
Bronnen en referenties
  • Wikipedia
  • Ovididus, Metamorphosen

Reageer op het artikel "Gedichten uit de Spaanse Gouden Eeuw"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Plato
Gepubliceerd: 18-10-2013
Rubriek: Hobby en Overige
Subrubriek: Boeken
Bronnen en referenties: 2
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!