Het kaartspel 'frustration', voor als je wat meer tijd hebt

Een nog altijd onbekend kaartspel, maar een ieder aan te raden: frustration. Ideaal voor als je een tussenuur hebt op school of op college, of als er 's avonds toch niets op tv is. Een spel duurt met zijn tweetjes zo'n drie kwartier, met meer mensen zit je langer dan een uur achter de kaarttafel. Het lijkt een klein beetje op jokeren. Het is niet echt makkelijk om hierover om geld te spelen, in tegenstelling tot pokeren of klaverjassen. Alles draait om het maken van een run of een set.

Frustration in het kort

Het spel bestaat uit 11 rondes voor elke deelnemer. In elke ronde moet je iets anders uit kunnen leggen. De rondes en wat je uit moet leggen schets ik hieronder, deze volgorde staat vast. Je mag geen andere volgorde hanteren. Als het je gelukt is om uit te leggen, mag je de volgende keer delen verder met de volgende ronde. Als je niet uit hebt kunnen leggen mag je niet verder naar de volgende ronde, een deelnemer die die ronde wel uit kon leggen mag wel verder naar de volgende ronde. Winnaar is degene die als eerste uitgelegd heeft in ronde 11, als er meer mensen in één deelbeurt uit hebben gelegd in ronde 11, dan is degene winnaar die de minste punten heeft over alle rondes. Daarom moeten er per ronde wel punten worden opgeschreven.

De puntentelling

De telling is als volgt: je telt wat je nog in je handen hebt als een van de deelnemers uit is in die speelronde. De kaarten 3 t/m 7 tellen als 5 punten per kaart, de kaarten 8 t/m heer tellen als 10 punten, de aas telt als 15 punten, de jokers tellen als 20 punten. Let op: een 2 is ook een joker! Je kunt ervoor kiezen om met 11 jokers te spelen: 8 tweetjes, en 3 jokers. Je kunt ook de echte jokers eruit laten. Je moet altijd met 2 kaartspelen tegelijk spelen, daarom noem ik hier 8 tweetjes.

Runs en sets

Er wordt in dit spel gesproken over runs en sets. Een run is een serie van opeenvolgende kaarten van dezelfde soort, bijvoorbeeld schoppen 4, schoppen 5 en schoppen 6 (dat is dan een run van 3). Een set is een serie van dezelfde kaarten, bijvoorbeeld drie keer een boer. Bij een set mag je gerust twee dezelfde kaarten erbij hebben, bijvoorbeeld twee keer schoppen boer.

De 11 rondes

1. 2 sets van 3
2. 2 runs van 3
3. 1 run van 4 + 1 set van 3
4. 2 sets van 4
5. 1 run van 5 + 1 set van 3
6. 3 sets van 3
7. 1 run van 7
8. 1 run van 6 + 1 set van 3
9. 2 runs van 4
10. 2 sets van 5
11. 1 run van 9

Wat mag wel en wat mag niet?

• Als je een set van 3 uit moet leggen, mag je altijd meer uitleggen, dus in plaats van 3, doe je een set van 4, of 5, of wat dan ook. Dat geldt ook voor runs. Je mag echter alleen maar dat uitleggen wat in een ronde gevraagd wordt. In ronde 1 moet je dus 2 sets van 3 uitleggen, je moet uitleggen als je dat kunt. Je mag die ronde geen runs uitleggen, niet in het begin, ook niet als je al uit hebt gelegd. Je mag ook geen 3 sets van 3 uitleggen. Je mag dus alleen dat uitleggen wat in die ronde gevraagd wordt, je mag wel een wat langere set of run uitleggen dan gevraagd.
• Je mag gerust jokers gebruiken om uit te kunnen leggen. Het is ook geen probleem om 2 jokers te gebruiken om uit te leggen. Of zelfs 3. Wat je wilt.
• Als je eenmaal uit hebt gelegd, mag je bij een ander uitleggen, een ander (die al uit heeft gelegd) mag ook bij jou uitleggen. Je mag geen jokers van een ander pakken of vervangen, je mag dus alleen maar aanleggen wat mogelijk is. Stel: er ligt een run schoppen 7, schoppen 8, joker. Dan staat die joker voor schoppen 9. Je mag dus wel schoppen 10 aanleggen, maar geen schoppen 9, omdat die joker er al ligt. Die joker kan, nogmaals, een echte joker zijn, maar kan ook een twee zijn (dat mag schoppen 2 zijn, maar het mag ook iedere andere 2 zijn).
• Je mag geen rondes omwisselen. Als je dus in ronde 4 zit, mag je alleen maar 2 sets van 4 uitleggen. Je mag niet iets anders uitleggen.
• Als je eenmaal uit kunt leggen, mag je niet in één keer uit! Alleen in ronde 10 en ronde 11 mag dat weer wel. Stel dat je in één keer uit kunt, zul je een kaart over moeten houden, dan moet je nog wachten totdat de andere deelnemers nog een keer geweest zijn.

Hoe gaat het in de praktijk?

• Je kunt het spel spelen met 2 tot 5 spelers. Meer dan 5 zou ook nog wel kunnen, dan heb je 3 pakken speelkaarten nodig. Ook als je maar met zijn tweetjes speelt, heb je 2 complete kaartspellen nodig.
• Iemand deelt. Je deelt de kaarten stuk voor stuk uit. Iedere deelnemer krijgt in totaal 11 kaarten. De overgebleven kaarten vormen de stapel. Je draait de eerste kaart van de stapel om.
• De deelnemer die naast degene zit die gedeeld heeft, mag kiezen: pak ik de omgedraaide kaart, of pak ik de volgende kaart van de stapel? Hij kiest, pakt een kaart, en gooit weer een kaart weg. Hij moet altijd 11 kaarten in de handen houden, zolang hij niet heeft uitgelegd. Je mag gerust een kaart pakken, ook als je er (nog) niet mee uit kunt leggen.
• De volgende deelnemer kiest ook weer: nieuwe kaart van de stapel, of de kaart die de vorige net heeft weggegooid? De weggegooide kaart ligt, net als bij jokeren, open op de stapel.
• Zo blijf je het spel spelen, met de klok mee. Iemand kan/mag uitleggen zodra het hem lukt. Hij kan er ook voor kiezen om de kaarten nog even bij zich te houden, omdat een andere deelnemer (degene links van hem) misschien wel een mooie kaart weggooid. De deelnemer links van hem probeert ook te onthouden welke kaarten hij van de stapel heeft gepakt, dan weet je een beetje wat de ander spaart.
• Je mag gerust de eerste ronde al uitleggen, daar zijn geen beperkingen aan. Als iemand eenmaal heeft uitgelegd, mag hij als alle deelnemers daarna nog een keer geweest zijn, helemaal uit.
• Als één deelnemer helemaal uit is (dan heeft hij dus de sets of runs uitgelegd die bij die ronde horen, geen andere sets of runs, en hij heeft misschien wel kaarten bijgelegd bij zijn eigen sets of runs of bij die van een ander), moet hij nog een laatste kaart weggooien, dat is verplicht. En dan begint voor alle deelnemers weer een nieuw spel.
• In dat nieuwe spel mag iedereen die uit heeft gelegd een ronde verder, als je niet hebt uitgelegd moet je echter dezelfde ronde nog een keer doen. Het zou bijvoorbeeld best zo kunnen zijn dat er 4 spelletjes gespeeld zijn, en dat aan een tafel van 4 spelers, er nu 2 naar ronde 5 mogen, eentje nog steeds in ronde 4 zit, en eentje nog in ronde 3.
• Je moet op een blaadje dan ook EN de score van de deelnemers noteren, EN in welke ronde de deelnemer zit. Voor de score geldt: hoe minder punten, hoe beter.
• Degene die uit is in een spelletje, heeft op dat moment 0 punten. De anderen tellen de kaarten die ze nog in hun handen hebben volgens de telling die hierboven door mij genoemd is.
• Met zijn tweetjes duurt het spel zo'n drie kwartier, met zijn drietjes meer dan een uur, met zijn vieren ben je al gauw 2 volle uren bezig. Maar wel met veel plezier!