Chanoeka-spel voor kleine kinderen: de dreidel

De dreidel, trendel of sevivon is een vier-kantig tolletje waarmee door kinderen gespeeld wordt tijdens het Joodse Chanoeka-feest. Het spelletje werkt met een pot en een tolletje waar vier Hebreeuwse letters opstaan. De bedoeling is zoveel mogelijk uit de pot te winnen.

De geschiedenis

De traditionele Chanoeka Dreidel gaat terug naar de tijden dat de Griekse legers van Koning Antiochus het Heilige Land bezet hielden, voor de Maccabeeën hen versloegen. Het regime vaardigde een aantal maatregelen uit die het bestuderen van de Tora en het naleven van de mitswot bemoeilijkte. De Joden werden gedwongen hun Tora 'ondergronds' te bestuderen omdat ze wisten dat een Jood zonder Tora is als een vis op het droge.

Joodse kinderen begaven zich naar buiten gelegen gebieden en bossen om de Tora te bestuderen. Zelfs dit plan was niet waterdicht, want de vijand had vele patrouilles. De kinderen brachten daarom kleine tolletjes mee die snel te voorschijn werden gehaald en waarmee gespeeld werd terwijl hun studiemateriaal werd verborgen. Zo werd de schijn gewekt dat ze een onschuldig spelletje zaten te spelen.

Ons Chanoeka Dreidelspelletjes zijn een eerbetoon aan de Joodse helden van weleer.

De Dreidel

De klassieke dreidel is een vier-kantig tolletje gemaakt van hout, plastic of klei. Op de vier zijden van de dreidel staan vier letters van het Hebreeuwse alfabet -nun (נ), gimmel (ג), he (ה), and shin (ש). Deze vier letter zijn een acroniem voor "Nes Gadol Hajah Sjam" (een groot wonder gebeurde daar). In Isra"el wordt de letter shin vervangen door pé (פ), wat staat voor "po" (hier)

Spel Componenten

• Leeftijd: vanaf 3 jaar
• 1 Dreidel (of iedere speler zijn eigen Dreidel)
• 2 of meer spelers
• de pot: noten, chocolade munten, klein geld of iets anders
• een vlakke ondergrond (vloer of tafel) om de Dreidel te draaien

Zet ook een bord met wat lekkers naast het spel, bijvoorbeeld latkes of soefganiot.

De opstelling

1. Alle spelers zitten rond de speeltafel.
2. De pot wordt gelijkelijk verdeeld onder alle spelers.
3. Iedereen draait een keer de Dreidel rond; degene met de hoogste draai mag beginnen ('nun' is het hoogste, daarna 'gimmel', 'he' en 'sjin'). Wanneer er twee even hoog draaien, moet er nogmaals worden gedraaid.
4. Iedereen stopt 1 onderdeel van je eigen pot in de grote pot.
5. Er wordt met wijzers van de klok mee gespeeld.
6. Speler A draait de tol terwijl iedereen wacht (om het spel sneller te doen verlopen mag de draai geblokkeerd worden).

Als de Dreidel valt op een.....

Nun - נ

Je hebt je tijd verspilt. Er gebeurt absoluut niets. Je mag naar de wc gaan in plaats van nutteloos draaien. Volgende keer meer succes.

Nun staat voor het Jiddische woord nul.

Als echter de Dreidel valt op een...

Gimmel - ג

Wow! Fantastisch! Je hebt de hele pot gewonnen! Pak het snel en maak een vreugdedans door de kamer. Schenk geen aandacht aan de jaloerse blikken van anderen.

Gimmel staat voor het Jiddische woord gantz en betekent geheel.

Maar soms valt de Dreidel op een...

Hey - ה

Je hebt het goed en slecht gedaan. Je krijgt de halve pot.

Het staat voor het Jiddische woord halb en betekent half.

Maar klaag niet want soms valt de Dreidel op een.....

Sjin - ש

Het slechtste scenario. Je moet iets uit je eigen pot in de grote pot stoppen.

Sjin staat voor het Jiddische woord shenk, betekent geven.

Het eindspel

Het spel eindigt als het volgende gebeurt:

• Het bord met latkes en soefganiot op is.
• Eén van de kinderen is blut.
• Vader of moeder hebben geen tijd meer.
• Het is bedtijd.

En het echte eindspel is de les die we geleerd hebben. Namelijk dat God onze voorouders heeft geholpen met wonderen. Door Chanoeka te vieren blijven we hier aan denken, zelfs tijdens een spelletje.

Meer over Chanoeka is te lezen in mijn special Het Chanoeka feest. © 2007 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Spellen (Hobby en Overige) op 02-12-2007, laatst gewijzigd op 21-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Joodse feestdagen: Chanoeka: Het woord Chanoeka betekent 'inwijding'. In het Oude Testament (Tenach) staat niets te vinden over dit feest. Chanoeka werd pas in de 2de eeuw voor de gewone jaartelling ingestel…
• Chanoeka: overzicht van gebeden, tora-gedeelten en liederen: In dit artikel wil ik een overzicht geven van de religieuze gebeden, tora-gedeelten en liederen. Dit zijn V'al Hanissim, Hallel, Tora-gedeelten en…
• Chanoeka: test je Chanoeka-kennis: Test je Chanoeka-kennis. In dit artikel wil ik de lezer zijn kennis over Chanoeka laten testen. De vragen gaan over de belangrijkste kenmerken van het Joodse Chanoeka-feest…
• Chanoeka - recept: het bakken van latkes (aardappelkoekjes): Met Chanoeka eten Joden gerechten gebakken in olie. Zo wordt op een symbolische wijze het Chanoeka-wonder herdacht; het kruikje olie dat eigenlijk…
• Chanoeka -recept: het bakken van donuts: Het bakken van donuts is een ander traditie die bekend staat bij het Joodse Chanoeka feest. Het is niet al te moeilijk om ze zelf te maken. Hier volgt het recept.