Zeep maken is erg leuk om te doen

Zeep maken is een leuke bezigheid en is beslist niet moeilijk. Wel is het belangrijk dat je handschoenen draagt en ook je ogen beschermt. Maar je kunt er met wat fantasie hele leuke dingen mee doen.

Hoe is zeep eigenlijk ontstaan

Zeep is al bekend vanaf de Romeinse tijd toen men al zeep en olie gebruikte in de badhuizen. Er is een legende die vertelt dat de zeep bij toeval ontdekt door vrouwen die hun kleding wasten aan de oevers van de Tiber. De kleding werd vermengd met dierlijk vet en as die afkomstig was van de berg Sapo. Nu is het vreemde dat er helemaal geen berg Sapo bestaat. Toch is het woord Sapo later gebruikt in diverse talen om er zeep mee aan te duiden. Denk aan het Engelse woord soap, het Franse woord savon en het Spaanse jabon. De productie van zeep vond eeuwenlang vooral plaats in de landen rond de Middellandse zee. Vrouwen verzamelden het vet van de geiten of schapen en vermengden dit met beukenas. Ook versnipperde men houtskool in water en voegde daar het vet aan toe. Tot aan de tweede wereldoorlog werd zeep vooral gebruikt als schoonmaakmiddel. We kennen allemaal nog de bekende stukken sunlight zeep en de dozen groene zeep waarmee werd schoongemaakt.

Waaruit bestaat zeep

Zeep bestaat uit een mengsel van plantaardig of dierlijk vet te mengen met natriumhydroxide (NaOH) of kaliumhydroxide (KOH). Vroeger werd ook as van verbrande planten gebruikt wat een hoog gehalte aan kaliumcarbonaat bevat. De huidige toiletzeep wordt vooral gemaakt van rundvet, olijfolie, palmolie of kokosolie. Hier kan exotische olie aan toegevoegd zijn. Ook kunnen geurstoffen aan de zeep worden toegevoegd. Sommigen onder ons zullen de bekende Maya Zeep op basis van Spaanse olijfolie nog wel kennen. Deze zeep ruikt bijzonder lekker. Vroeger legde men een stukje Mayazeep in de linnenkast legde zodat het beddengoed lekker rook en er zijn mensen die dit nog steeds doen. Ook als men in Griekenland komt dan zien we daar ook hele lekkere zeep op basis van olijfolie. Mooie verpakt is het een aardig cadeautje bij thuiskomst. Het toevoegen van natriumhydroxide is noodzakelijk en kan niet achterwege gelaten worden omdat dit het verzepen veroorzaakt. Geen zeep zonder NaoH.

Hoe maak je nu zelf zeep

Je hebt de keuze uit verschillende oliën zoals:

• olijfolie
• amandelolie
• avocado olie
• bijenwas
• castorolie
• cacaoboter
• jojoba olie
• kokosolie
• maar ook reuzel is erbij te gebruiken

Wat hebben we verder nodig:

• digitale weegschaal
• pan
• pollepel
• glazen pot voor het aanmaken van het mengsel
• mal
• handschoenen en veiligheidsbril
• staafmixer. Apart houden want die kun je niet meer gebruiken voor voedsel.

Bereiding
Er is een koude en een warme methode om zeep te maken. Begin voorzichtig te experimenteren en let vooral goed op de veiligheid. Het wordt leuker als je meer ervaring krijgt en creatief kunt worden in je keuze van olie en geurstoffen.

Voorbeeld om zeep te maken

Benodigdheden:

• 325 gram olijfolie
• 195 gram palmolie
• 130 gram castorolie
• 83 gram NaoH. Bij de drogist zeggen dat het is om zeep te maken want het moet zuivere natriumhydroxide zijn
• 234 gram water

Met deze hoeveelheid maak je 1 kg. zeep. Je hebt hierbij een extra vet percentage van 5% wat goed is voor je huid.

Werkwijze bij koude methode
Nadat je de handschoenen hebt aangetrokken en de bril hebt opgezet weeg je de NaoH hoeveelheid af. Daarna het water afwegen en in een glazen maatbeker doen. NaoH aan water toevoegen. Het water zal heet worden en verkleuren. Let op dat je nooit omgekeerd werkt! Zet dit mengsel apart en laat afkoelen. Vervolgens olie en vetten die nauwkeurig zijn afgewogen in de pan doen en laten smelten. Daarna laten afkoelen tot 55 graden C. Nu voeg je de NaoH mengsel toe aan de gesmolten olie. Goed roeren met de staafmixer. Vooral opletten dat het niet spat. Het moet een soort vla dikte krijgen. Daarna kun je geur- en kleurstoffen toevoegen. Nogmaals door elkaar mengen en vervolgens in de mal gieten. De zeep kan na een paar dagen in stukken gesneden worden en moet dan vier tot 6 weken blijven uitharden. Bij het hele proces is het belangrijk om uit de buurt te blijven van kinderen en te zorgen voor een ruimte die goed ventilerend is. Het is vanzelfsprekend slecht om de dampen in te ademen, dus werk nauwkeurig en voorzichtig.

Werkwijze bij hete methode
Bij de hete methode kan je de zeep veel eerder gebruiken en hoeft het niet zo lang uit te harden. Ga te werk zoals boven beschreven maar inplaats van het mengsel in de mal te doen blijf je au bain marie verwarmen. Dit mag in de oven bij ongeveer 100 graden. Regelmatig roeren totdat het mengsel een wat dikke vla is geworden. Dan kun je geur- en kleurstoffen toevoegen. Bij de tweede methode gebruik je wat minder geur- en kleurstoffen maar is het moeilijker om de zeep snel in de mal te krijgen omdat het snel hard zal worden.

Zelf je zeep samenstellen
Het is heel goed mogelijk om zelf je oliën te kiezen en geheel zelf je zeep samen te stellen. Hierbij is het wel belangrijk om precies de juiste hoeveelheden te gebruiken. De hoeveelheid natriumhydroxide moet je vooraf berekenen. Hiervoor kan je een calculator gebruiken. Zie hiervoor: zelf zeep maken. Op genoemde site staan verschillende mogelijkheden aangegeven. Ook worden hier vele suggesties gedaan waarmee je eindeloos kunt variëren.