Journalistiek: fotojournalistiek

Met foto's is vaak meer duidelijk te maken dan met schrijven. In één oogopslag kan duidelijk gemaakt worden wat bedoeld wordt. Wat voor rol neemt de fotografie in binnen de journalistiek? Hoe kijken journalisten tegen foto's aan? Hoe worden foto's geselecteerd op basis van nieuwswaarde? En hoe worden bijschriften gemaakt? In dit artikel vindt u antwoorden op deze vragen.

Ontwikkeling van de persfotografie

eerste foto's in de krant
Hoewel het principe van de fotografie al in de tweede helft van de vorige eeuw bekend was, heeft het tot de jaren dertig van de 20ste eeuw geduurd voordat kranten dagelijks nieuwsfoto's zijn gaan afdrukken.

concurrentie van televisie
Fotojournalistiek heeft een geduchte concurrent aan televisie. Toch blijft een foto boeien, omdat de krantenlezer zijn eigen emoties terugziet in een foto.

functie van de foto in de krant
Foto's vormen een belangrijke aanvulling op het geschreven nieuws. Ze maken met een beeld duidelijk wat de kern van het nieuws is. De norm kan per krant verschillen. Dit hangt af van de identiteit van een krant, maar ook van de persoonlijke smaak van de betrokken journalisten. Bij het selectieproces spelen ook andere zaken een rol: ruimte in de krant, kwaliteit foto, tijd van binnenkomst en het beschikbare budget.

fotocamera vertelt niet alles
Een foto hoeft niet per se de waarheid te vertellen. Het bestaan van een foto vormt geen bewijs dat een gebeurtenis ook daadwerkelijk op die manier heeft plaatsgevonden.

---

De nieuwsfoto

categorieën van nieuwsfoto's in een krant:

• hard nieuws (calamiteiten, actie)
• politiek
• sport
• koninklijk huis
• cultuur, kunst, amusement
• features, kijkplaatjes / zacht nieuws

criteria voor een goede persfoto

• de foto moet scherp zijn
• de belichting moet juist zijn
• de compositie moet verantwoord zijn
• de foto moet nieuwswaarde hebben

harde nieuwsfoto
Een harde nieuwsfoto vergt een andere aanpak dan van een baby. Kwalitatief is er echter geen verschil, het uiteindelijke beeld moet de consument aanspreken.

---

Fotoredacties en fotojournalisten

taken fotoredacteur
De fotoredacteur moet er voor zorgen dat de foto in de krant komt. Hij daarbij uit verschillende bronnen putten:

• werk van eigen fotojournalisten
• resultaten van opdrachten aan bepaalde fotografen waar ook ter wereld
• spontaan aangeboden foto's
• foto's van grote binnen-/ buitenlandse persbureaus
• het archief

fotoreportage
De meeste landelijke dagbladen plaatsen regelmatig een fotoreportage, of wel een verhaal in beeld. Er zijn talloze onderwerpen. Het kan door één fotograaf of verschillende fotografen gemaakt worden.

beeldrecht / copyright
Het werk van een fotograaf wordt beschermd door het beeldrecht: niemand mag een foto plaatsen zonder toestemming van de fotograaf die het beeld gemaakt heeft.

naamsvermelding is een recht
Een vorm van beeldrecht is de naamsvermelding onder de foto. Steeds meer kranten zijn er heel strikt in de naam van de fotograaf of het persbureau in het onderschrift te melden.

uitsnede van de foto
Dit is van belang om te bepalen welk deel van de foto het meest aanspreekt. Redenen om een foto aan te passen kunnen zijn:

• van een liggende foto een staande foto te maken
• hoofdcompositie vrijzetten van omgevingsbeelden die het geheel een rommelig aanzicht geven
• de hoeveelheid ruimte in de krant
• uitlichten van een bijzonderheid

---

Het fotobijschrift

Dikwijls zorgen het fotobijschrift en de lay-out van de foto voor een eigen accent. Soms vult de tekst de informatie van de foto aan. Het bijschrift geeft een toelichting op het beeld en op de belangrijkste journalistieke vragen. Het bijschrift kan een citaat zijn. Het moet in ieder geval de situatie verduidelijken.

Meer over journalistiek is te lezen in mijn special Journalistiek: wat is nieuws? (deel III).